Нийгэм “Promētheus*-н занга”
  • 2014/04/07
  • 195
  • 13

 No NukeАсахи сонинд “Promētheus*-н занга” гэх гарчигтай цуврал нийтлэл гардаг. 2014 оны 2 сарын 11-с Монголд булах цөмийн хаягдал, ураны уурхайн эргэн тойрон дахь шуум, баримтад тулгуурлан мэдээ гаргаж эхэлсэн байна. Асахи сонин нь Япон дахь гурван том сонины газрын нэг бөгөөд зүүний талын үзэл баримтлалтай нийтлэл гаргадаг. Энэ удаагийн нийтлэлд би өөрийн хувийн үзэл бодлыг огт оруулахгүйгээр сонины орчуулга хийх болно.

 “Цөмийн цахилгаан станц гэдэг жорлонгүй харш лугаа адил” цемийн хаягдал хогийг хааш хэрхэн шийдэх нь бүрхэг.

 Монголд Best Lensky Geo гэдэг нэрээр цахим орчинд олонд танигдсан хүн байдаг. Газар зүйн шинжлэх ухааны мэргэжилтэн, цацрагийн талаар судалдаг гуч орчим настай залуу. Тэрээр “Цацраг бол маш аймшигтай, түүний аюулыг урьдаар ойлгуулахсан” хэмээн өөрийн дуу хоолойг цахим ертөнц, фейсбүүкээр илэрхийлсэн нь олон хүнд хүрч бусдыг уриалан дуудаж, цөмийн эрчим хүч, цемийн хаягдлын эсрэг хөдөлгөөн өрнөх болсон. Энэ бүхний эхлэл нь 2011 оны 5-р сард Японы Майничи сонинд “Америк Япон, Монголд ураны ашигласан хаягдал хадгалах, боловсруулах газар байгуулах хөтөлбөр хэлэлцэж байна” гэсэн мэдээнээс эхлэлтэй юм.

 Фүкүшимагийн ослоос хоёр сарын дараагаар сонины мэдээний улмаас “Манай орон ураны хаягдал улс болох нь!” гэж шуугиж эхэлсэн. Монголд ураны уурхай хэд хэд байдаг. Зөвлөлт холбоот улсын үед олдож байсан бөгөөд зөвлөлт задарсны дараагаар орхигдсон. Ленски маш хүчтэйгээр эсэргүүцэж эхэлсэн. Ленски гуай 2008 онд Улаанбаатараас 600 километр алс байрлах Мардайн ураны уурхайд ажиллаж байсан. Өөрийн жинхэнэ нэрийг нууцлах шалтгаан Лэнски гуайд бий.

 2012 оны 8 сард Японы Осака их сургуулийн Монголч эрдэмтэн Имаока гуай болон Ленски нар Мардайн уурхайд судалгаа хийхээр очиж цацрагийн хэмжилт хийхэд 5,8 Sv/h заасан байна. Энэ нь Фүкүшимагийн ойролцоох 3,8 Sv/h байгаагаас 2 бүхлээр илүү байгаа нь маш их цочролд оруулжээ. Мардай уурхайн цооног 400 метрийн гүнд 11 километр үргэлжилдэг нь Америк Япончууд хаягдал булах тун таатай орчин болохыг Имаока гуай тэгэхэд л ойлгож. Газрын гүнд тунел хэдэн километр үргэлжилж, ашигласан ураныг хадгалахад тохирмжтой газар бололтой. Монголч эрдэмтэн Имаока гуай Монголын сайхан тал нутагт үнэхээр хайртай. Түүнийгээ ч хамгаалахын тулд Ленскитэй хамт тэмцэж, Японд хэргийн мөрөөр хөөж байгаа. Ленски болон Имаока нар хаягдал газар байгуулах хөтөлбөр төлөвлөгөө одоо болтол “дуусаагүй” гэж бодож байгаа аж. Хэсэг зуур олны шуугианыг намдаахыг холбогдох хүмүүс хүлээж байгаа бололтой.

 Цөмийн боловсруулах үйлдвэрийн хөтөлбөр нь, цөмийн эрчим хүч ашигладаг улсуудад ураны эрчим хүч нийлүүлж, тухайн улс цөмийн энерги хэрэглээд дууссаны дараа цөмийн хогоо Монголд өгөхөд нь хүлээгээд авах “цогц үйлчилгээ” систем юм. Япончууд Японд цөмийн эрчим хүч байгуулахаас одоо бол хэдий нь өнгөрсөн. Дотооддоо асуудалтай байгаа. Цаашид Япончууд зуун хувьд цөмийн эрчим хүчээс татгалзах төлөвлөгөөтэй байгаа. Тиймээс өөрсдийн технологийг бусад улсад нэвтрүүлж, түүнд нь Монголчууд ураны баялагаар нийлүүлтээ хийж, хогоо эргүүлэн авна гэсэн үг. Японы компаниудын хувьд ч их ашигтай бизнес болох нь дамжиггvй.

 Фүкүшимагийн ослоос өмнөхөн дээр дурдсан “Цогц үйлчилгээ”-ний талаар Киотод хэлэлцүүлэг хийж байхад Монголоос “Монгол Америкийн Шинжлэх Ухааны судалгааны төв”-н төлөөлөгчид оролцож байсан. Киото дахь хурлын протоколд “Монголд ураны хаягдал хүлээж авна гэх юм бол, тэр нь Монголын газар доорх уран байх болно” тэмдэглэгдэн үлдэж.

 Монголд “Мон-Атом” хэмээх төрийн хэвшлийн компани бий. Японд салбар компани “Мон-Атом Жапан” гэж байгуулсан байдаг. Албаны байр Осакад байрлах бөгөөд Монголын төрөөс санхүүжилт байдаггүй нь бас нэг сэжигтэйг илтгэнэ. Японы хаяг нь тодорхой бус нэгэн компани Мардай уурхайгаас ашиг эзэмших гэрээний явц дуусч, хэлцэлт хүрэхэд бэлэн болж байтал Майничи сонинд дээр дурдсан шуугианд мэдээ гарснаар хойшлуулж түр намжих хэрэгтэй болсон бололтой. Мөн түүнчлэн Францын Цөмийн эрчим хүчний Арева компани Монгол дахь эрчим хүчний салбарт хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлэхээр Мон-Атом компанитай хэлэлцээрт хүрсэн нь саяхан билээ. Монголын гадаад харилцааны сайд Л.Болд хэлэхдээ “Баялгийн уурхай болсон манай улсад маш том нэг алхам боллоо” гэж онцолжээ.

 Монголд энэ асуудлууд шуурахаас өмнө Японы Аомори аймагт цөмийн хаягдлаас уран болон плутониум ялгаж авдаг ахин боловсруулах үйлдвэр байдаг. Огт хүсээд байх зүйл биш цөмийн хаягдлыг тосгоноо сайхан болгохын тулд аргагуй эрхэнд хүлээн зөвшөөрөхөд хүрсэн гэж тосгоны иргэд, дарга нар егvvлжээ. Тосгоны иргэдэд яг үнэндээ бол тийм ч аюултай зүйл биш, тосгон илүү сайн сайхан баян болно гэж итгүүлж байж. Дахин боловсруулах явцад цацраг идэвхит бодис агуулсан хий шүүлтүүрээр дамжин агаарт шууд гардаг. Дахин боловсруулах явц хэдий өндөр түвшинд явагддаг ч гэсэн үнэндээ бол хамгийн эцсийн боловсруулалт одоогоор явагдах боломжгvй бөгөөд тийм технологи ч байхгүй юм.

 Ийнхүү таван цуврал нийтлэлийн ерөнхий агуулгыг эмхэтгэн хүргэлээ. Дээрх мэдээлэлд орчуулгын алдаа мадаг бага зэрэг бий. Чадан ядан орчууллаа. Монголчууд бидэнд өнөөдөр бараг улиг болж дөжирсөн өнөөх цөмийн хаягдлийн асуудал олон улсад нэгэн сонирхолтой сэдэв болоод байгаа. Ихэнхи том гүрнүүд дундыг барьсан үзэлтэй байгаа нь Монголд цөмийн хаягдал хадгалах зоорь байгуулагдахыг тэсэн ядан хүлээж байгаагийн илрэл. Хэрвээ байгуулагдваас дэлхий олон улсад толгой шүдний өвчин болсон цөмийн хаягдалаа манай улсад дуртайяа булах болов уу. Хэдийгээр бидэнд их хэмжээний хөрөнгө оруулалт орж херенгежиж тэтгэвэр, халамжийн бодлого болоод популист амлалтууд биелэлээ олох л байх. Энэ нь сайхан юм шиг хэрнээ үнэндээ тvр зуурынх бегеед тэр хэмжээгээрээ бид аймшигт үүд хаалгыг нээх болно. Улс орны хөгжил газар доорх баялаг байхгүй байсан ч болох л болно. Хог шаар булахгүй байсан ч болж л таараа.

*Promētheus гэдэг нь эртний грекийн Zeus-н эсрэг бурхадын нэг буюу титан юм.

Б.Тэлмэн
Кочи их сургууль

Эх сурвалж:
Асахи сонины 2014 оны 2 сарын 11-ээс 15-нд “Promētheus-н урхи” буланд нийтлэгдсэн нийтлэлүүд

Нэмэлт мэдээллийн сурвалж
http://golomt.org
http://www.bayansharga.mn/?p=762
Ленски гуайн фейсбүүк хаяг https://www.facebook.com/Churchillaw?fref=ts
Имаока Рёоко гуайн цахим хуудас http://www.dma.jim.osaka-u.ac.jp/view?l=ja&u=2747

Сэтгэгдэлүүд ( 13)

  • Cindy - 2018/11/19

    I much prefer inoarmftive articles like this to that high brow literature.

  • Seven - 2018/11/17

    No more s***. All posts of this quialty from now on

  • bape hoodie - 2018/11/13

    I and my buddies ended up going through the excellent thoughts from your web page and all of a sudden got a horrible feeling I never expressed respect to the blog owner for those strategies. My young boys came as a consequence thrilled to read all of them and have in effect really been tapping into these things. Appreciation for really being considerably considerate and then for having this form of terrific information most people are really wanting to understand about. My honest regret for not expressing appreciation to you earlier.

  • Pharell Williams x Adidas NMD Human Race Running Shoes Green/Black - 2018/11/12

    I'm writing to make you know of the useful encounter my cousin's princess developed checking yuor web blog. She learned such a lot of issues, not to mention what it is like to have a great giving mood to get folks with ease learn about certain complex things. You really exceeded visitors' expected results. Thank you for presenting those great, trustworthy, informative and unique tips on that topic to Ethel.

  • fitflops sale clearance - 2018/11/12

    I wanted to post a small comment in order to appreciate you for all of the unique advice you are placing here. My time consuming internet look up has now been compensated with incredibly good concept to talk about with my partners. I 'd suppose that we visitors actually are undeniably fortunate to be in a superb site with many outstanding professionals with useful points. I feel somewhat fortunate to have discovered your entire web page and look forward to tons of more awesome minutes reading here. Thanks a lot once more for a lot of things.

  • Women California Sneakers - 2018/11/11

    I wish to show some appreciation to this writer for rescuing me from this type of difficulty. Right after exploring throughout the internet and getting principles which are not beneficial, I assumed my life was well over. Living without the strategies to the problems you've resolved all through your entire guide is a critical case, as well as the ones that would have adversely affected my career if I had not discovered your blog. Your good know-how and kindness in dealing with every part was very helpful. I don't know what I would've done if I hadn't come upon such a stuff like this. I'm able to at this moment relish my future. Thanks for your time so much for this expert and effective help. I will not think twice to endorse your web blog to any individual who should get guidance on this matter.

  • adidas eqt support adv - 2018/11/10

    Thank you a lot for providing individuals with an exceptionally superb opportunity to read in detail from this website. It can be very great and packed with a great time for me and my office friends to search your blog nearly three times every week to read through the new guidance you have got. And lastly, we are usually pleased with the excellent hints served by you. Some 3 points on this page are absolutely the most impressive we've ever had.

  • yeezy boost 350 v2 - 2018/11/10

    I wish to show some appreciation to this writer for rescuing me from such a issue. After surfing through the the web and coming across solutions which are not productive, I believed my entire life was gone. Living without the presence of strategies to the difficulties you've sorted out by means of your main posting is a critical case, as well as the ones which could have adversely damaged my entire career if I hadn't come across your web page. Your training and kindness in controlling all the details was very useful. I'm not sure what I would've done if I had not discovered such a step like this. I can at this point relish my future. Thanks for your time so much for your professional and result oriented guide. I won't hesitate to recommend your blog to any person who would like guidelines on this area.

  • air jordan 12 - 2018/11/09

    My husband and i ended up being absolutely contented when Albert could carry out his web research via the ideas he discovered while using the web page. It's not at all simplistic just to always be freely giving steps other people may have been making money from. Therefore we take into account we have got the writer to give thanks to for this. All of the illustrations you made, the easy website navigation, the friendships your site assist to foster - it's everything astonishing, and it is letting our son and us do think the issue is thrilling, and that's rather essential. Thanks for the whole lot!

  • vans outlet - 2018/11/08

    I intended to write you a little bit of observation just to thank you very much once again just for the beautiful suggestions you have featured on this site. It's certainly incredibly generous of you to deliver extensively what a lot of folks might have offered for sale as an electronic book to earn some profit for their own end, particularly given that you could have done it in the event you considered necessary. The thoughts additionally acted to provide a fantastic way to realize that other individuals have the same interest the same as my very own to see way more on the subject of this condition. I am certain there are several more fun moments up front for people who browse through your blog post.

  • nike huarache - 2018/11/06

    I would like to show my thanks to the writer for rescuing me from such a condition. Just after checking throughout the the net and coming across tips which were not pleasant, I was thinking my entire life was well over. Existing without the strategies to the difficulties you have solved through this guide is a crucial case, and ones which may have in a negative way affected my career if I hadn't discovered your blog post. Your main ability and kindness in playing with all the pieces was vital. I'm not sure what I would have done if I had not encountered such a subject like this. It's possible to at this moment look forward to my future. Thanks very much for the skilled and amazing guide. I won't be reluctant to recommend your web sites to any individual who needs counselling on this situation.

  • huarache shoes - 2018/11/05

    I would like to voice my gratitude for your kind-heartedness supporting women who require help on this concern. Your real commitment to getting the message all around turned out to be definitely helpful and has usually made associates like me to attain their endeavors. Your entire informative tips and hints entails a great deal a person like me and somewhat more to my fellow workers. Warm regards; from everyone of us.

  • Mariannaner - 2018/09/24

    Быстрый секс без обьязательств? всем сюда http://officialles.com/mari

Санал болгож байна

© 2018 | Ихнүдэн