Цахилгаан автомашины тухай сонирхолтой баримтууд хийгээд түүний ач холбогдол

-Алдарт Поршийн анхны бүтээл ЦАХИЛГААН АВТОМАШИН байжээ-

“Дэлхий дээр 2 л төрлийн машин байдаг. Бенз ба бусад” гэх бардам үгийг та сонсож байсан байх. Хэрвээ та энэ үгийг сонсож байгаагүй эсвэл сонссон ч ойлгоогүй бол, уучлаарай нэг бол та эмэгтэй, нэг бол…за ер нь л эмэгтэй юм байна. Учир нь машин сонирхдоггүй, тэр дундаа энэ үгний утгыг ойлгохгүй эр хүн ч бараг байхгүй дээ /уучлаарай эмэгтэйчүүд ээ/. За тэр наргиа ч яахав, энэ удаагийн нийтлэл маань уншигч танд, орчин үеийн автомашины хөгжил, тэр дундаа цахилгаан хөдөлгүүрт автомашины  талаар бага ч болов мэдлэг өгөх болов уу хэмээн горьдож, сэтгэл шулуудан үзэглэлээ.

Орчин үед дээрх үг Бенз ба бусад биш, Цахилгаан автомашин ба бусад болж байна гэхэд хилсдэхгүй биз ээ. Холимог болон бүрэн цахилгаан хөдөлгүүрт автомашинуудын хөгжил хийгээд үйлдвэрлэл, байгаль орчны асуудлыг голчлон авч үзэхээс аргагүй болсон өнөө үед, яах ч аргагүй дэлхий дахины анхаарлыг татаж байна. Тэрний нэг ойрын жишээ л гэхэд, холимог хөдөлгүүртэй машины анхдагч гэж хэлж болох Тоёотагийн Приүс машин Улаанбаатарын гудамжинд ёстой л нэг “ФОРМ” болж байна. Энэ том давалгааны гол дүр болох цахилгаан автомашины өнөөгийн нөхцөл байдлын талаар та бүхэндээ танилцуулъя.

1

Юуны өмнө нэгэн сонирхолтой баримтыг дэлгэхэд, Алдарт Поршийн анхны бүтээл нь ЦАХИЛГААН АВТОМАШИН байжээ. Порш гэхэд надад лав алдарт Порш 911 (Porsche 911) спорт загвар санаанд буудаг. Порш 911-н анхны загвар нь 1948 онд бүтээгдэж байсан юм. Тэгтэл тэрнээс хагас зууны өмнө буюу 1898 онд Поршийн үндэслэгч Фердинанд Порш анхны бүтээл болох П1 хэмээх цахилгаан машинаа зохион бүтээж байжээ. Уг машин нь одоо харахад энгийн л нэг морин тэрэгний тэвш шиг харагдах авч, тухайн үедээ 286 паундын цахилгаан мотортой, 3 морины хүчин чадалтай цэмбэгэр амьтан байсан аж. Уг мотор нь цагт 35км хурдлах чадвартай, баттерейнуудынхаа ачаар 80 км-г зогсолгүй туулах чадвартай байжээ. Хэдий 100 гаруй жилийн өмнөх бүтээл боловч, энэ үзүүлэлт нь өнөөгийн дэвшилтэт технологиос тийм ч хол хоцрох үзүүлэлт биш юм.

2

Ингэж хэлэхэд, орчин үеийн цахилгаан автомашины чадал ямар түвшинд байгаа болоод 100 жилийн өмнөх унаанаас дээшилдэггүй байна гэж та сонирхож байгаа байх. Тиймээс, ӨНӨӨ үеийн цахилгаан автомашины давуу болон сул талыг доор дурдъя.

Давуу талууд:

  1. Ашигт үйлийн коэфициент.

Цахилгаан автомашин нь баттерейны ялгаруулах нийт цахилгааны энергийн 59-62%-г дугуйн дээрх хөдөлгөөний энерги болгон хувиргаж чаддаг байна. Харин энгийн машин түлш шаталтаас үүсэх нийт энергийн ердөө 17-21%-г л хөдөлгөөний энерги болгож чаддаг.

  1. Хөдөлгүүрийн ажиллагааны давуу тал.

Цахилгаан мотор нь, дотоод шаталтын хөдөлгүүртэй харьцуулахад дуу бага, жигд ажиллагаатай, хүч авахдаа амархан, мөн засвар үйлчилгээ бага шаарддаг байна.

  1. Татварын давуу тал.

Та бүхэн сонсож байсан байх, цахилгаан автомашинд ногдох гаалийн болон албан татвар нь энгийн машинаас хямд байдаг ба дотроо ч баттерейны багтаамжаас хамаарч их бага байдаг байна.

  1. Байгаль орчны давуу тал.

За энийг үнэндээ тайлбарлаад хэрэггүй биз ээ. Яахав бидэнд ойр жишээ байж магадгүй гээд холимог хөдөлгүүрт Приүсийн тухай нэгэн сонирхолтой баримтыг дурьдъя. АНУ-д л гэхэд 2000 оноос хойш өдийг хүртэл, энгийн машинтай харьцуулахад Приүс дангаараа 45.5 сая тонн түлшийг хэмнэжээ. Энэ нь Монгол улсын түлшний хэрэглээг /2013 онд 1.2 сая тонн/ тогтмол байна гэж үзэхэд ойролцоогоор 38 жилийн хэрэгцээг хангахаар их хэмжээний түлш болж таарах юм.

Сул талууд:

  1. Туулах зай.

Ихэнх цахилгаан автомашинууд цэнэгээ дуустал ердөө 160-320 км явах чадалтай байдаг. Харин энгийн машинууд түлш дуустлаа дор хаяж 480 км туулж чаддаг аж.

  1. Баттерейг цэнэглэх хугацаа.

Цахилгаан автомашины баттерейг бүрэн цэнэглэж дуусгахад 4-8 цаг шаардагддаг.

  1. Баттерейны овор хэмжээ.

Цахилгаан автомашины баттерей нь овор том, хүнд бөгөөд зай их эзэлдэг, мөн харьцангуй өндөр үнэтэй байх ба дор хаяж 1 удаа солих шаардлагатай байдаг.

Дээрх баримтуудаас үзэхэд, цахилгаан автомашины хүчин чадал энгийн машины хэмжээнд хүрэхэд хараахан болоогүй байгаа нь ажиглагдаж байна. Цахилгаан автомашин, энгийн машины хэмжээнд хүрэх эсэх нь ерөөсөө цахилгаан автомашины гол хүчин зүйл болох Лити-ион баттерейны хөгжилтэй шууд хамааралтай юм. Тийм ч учраас уг салбарын эрдэмтэд, инженерүүд Лити-ион баттерейны хүчин чадлыг сайжруулахын тулд зогсолтгүй судалгаа хийсээр байна. Дээрх тоон баримтуудаас харахад, цахилгаан автомашиныг энгийн машин шиг чадалтай болгохын тулд, Лити-ион баттерейн багтаамж, хүчин чадлыг дор хаяж 2 дахин сайжруулах шаардлагатай юм. Нэг өдрийн дотор хийж чадах амархан ажил биш авч, энэ салбарын толгой эрдэмтдийн тооцоогоор 2035 оноос өмнө энэ зорилгыг биелүүлж чадна гэж үзэж байгаа.

За нийтлэл маань ч хэвийгээд ирлээ, анх хэлсэн Бенз ба бусад гэсэн үгээ нэг санах гэсэн санаанд орохгүй юм. Яасан гэсэн чинь манай Немц акулууд маань цахилгаан автомашины үйлдвэрлэлд арай хайнга хандаад байгаа юм болов уу даа. Үр ашиг, туулах зай сайтай цахилгаан машины жагсаалтын эхний аравт огт орж ирж харагдахгүй юм. Харин манай Япон/Ниссан, Хонда , Мицүбиши г.м/, Америк/ Форд, Шевролет/ үйлдвэрлэгчид толгой цохиж явна. Арга ч үгүй юм даа, цахилгаан автомашины гол хүчин зүйл болох баттерейны өндөр технологийг гартаа атгасан улсууд л энэ салбарыг атгана шүү дээ. Ялангуяа Япон энэ салбарт хамгийн дэвшилтэт технологийг хөгжүүлж яваа бөгөөд, тиймдээ ч цахилгаан автомашины үйлдвэрлэл хүчтэй өрнөж байна. Тэр дундаа Ниссан корпорацийн 4 төрлийн цахилгаан автомашин худалдаанд гаргах төслийн эхний машин нь Лиф /Leaf/ хэмээх бага оврын унаа байсан бол, хоёрдох машин болох e-NV200 дунд оврын гэр бүлийн машин нь ердөө энэ сарын эхээр Европт худалдаанд гараад байна.

  3

Нийтлэлийнхээ төгсгөлд, нийтлэлтэйгээ холбоотой нэгэн уриалгыг уншигчиддаа хэлмээр санагдлаа. Манайхаан яагаад заавал ЛАНД гэж? Яагаад заавал тэр их түлш иддэг ХАММЕР гэж? Монголчууд хөдөө их явах шаардлагатай, туулах чадвар сайн машин хэрэгтэй гэж шалтаг хэлдэггүй гэж үү? Жил ирэх тусам хөдөө орон нутагт маань хар зам тавигдаж, дэд бүтэц хөгжиж байна. Бид ямар хараахан өөрсдөө нефтийн хэрэглээгээ хангаж чадаад байгаа биш, тэглээ ч эх дэлхий маань эко байхыг биднээс шаардаж байна. Японд би 3 жил амьдрахдаа ЛАНД гэдэг унааг тоотой хэд харсан даа. Яагаад гэвэл энд дандаа 1300 сс, 1800 сс мотортой жижиг тэрэг болон цахилгаан машин унадаг. Мөнгөгүй ядуудаа биш шүү дээ, улс орноо, эх дэлхийгээ хайрлаж байгаагийн нэг илрэл юм уу гэж би боддог.

“Хүлэг хөрөнгө чинээг илтгэдэг бус, Унаа ухаан санааг харуулдаг байцгаая Монголчууд аа…”

 Э.Өнөболд
2014.06.12

Хуваалцах

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*