Бидэнд юу дутагдаж байна вэ?

   Соёл боловсролоор тааруухан байсан Монголчууд 20-р зууны эхэн үеэс зуун жилийн дотор их л үсрэнгүй хөгжсөн гэж бид байнга гайхацгаадаг. Хүн ардынхаа оюуны чадавхи, хаана ч байхгүй түүх, газар нутгийнхаа өргөн уудам, түүний доорх баялагаар байнга бахархаж, бардаж ирсэн бид улс төрчдийн сонгууль болгоноор хэлдэг түүхэн цаг үе дээрээ одоо үнэхээр ирчихээд байгаа юм болов уу? Аль эсвэл аль хэдийнэ тэр цаг үе, боломжоо тавьж туучихаад уруудаж явна уу? Өгсөж байгаа гэж бүрэн итгэлтэйгээр хэлэх хүн нэг их олон байхгүй л болов уу… Тэгвэл бидний гацчихаад, аль эсвэл ухраад байгаа шалтгаан юу вэ?

  Нэг үеээ бодвол залуучууд маань боловсролтой болжээ. Алсын Америк, буурал Европ, урд хойд хөрш, арлын Япон, хойгийн Солонгос гээд очиж сурахгүй газар байхгүй болж. Ер нь ч нилээн эртнээс сурч эхлээд, тодорхой хэсэг нь одоо Монголдоо аль хэдийнээ очоод хийж бүтээгээд явж байгаа. Харилгүй очсон газраа шингэсэн хүн ч гэсэн цөөнгүй байгаа нь харамсалтай. Харамсалтай ч гэсэн энийг яг тэрний энэний буруу гэж хэлэх хэцүү л дээ. За тэгээд хэдийгээр гадаадад сурч галуу шувууны мах идсэн ч гэсэн өнөө өндөр хөгжилтэй, соёлтой орныхоо соёл, ухамсар гэдэг юмыг нь биедээ шингээгээгүй улсууд их байх шиг. Хүний газар элдэв хэрэг тарина, амралтаараа нэг нутагтаа очихоороо тэнгэрээс буусан амьтан шиг аашилна, тэгээд цаашлаад нутагтаа байгаа гадаадуудыг нийтээрээ үзэн ядацгаана. Тэр үзэн ядалтынх нь бай нь муугаараа Хятад, Солонгосчууд. Тэд нар ч болж өгдөггүй л дээ. Гэхдээ бидэнд ч бас учир бий. “Өөрийн нутагт явахдаа хүний хүнийг хайрла, Хүний газар явахдаа нутгийн нэрийг хайрла” гэдэг хоёр мөрийг Р.Чойном гуай зүгээр ч нэг сарааччихаагүй байх. Харийн орныг магтаж, хөвчин гэрээ муулах гэсэнгүй ээ би. Монгол орон бол сайхан орон. Нутгийнхаа агаарыг ганцхан хоног амьсгалах юмсан гэсэн Монголчууд дэлхийгээр дүүрэн байгаа. Би ч гэсэн тэдний л нэг. Харь орон диваажин биш, харийн хүн хаан биш гэдгийг би ч гэсэн бодож л яваа.

   За тэгэхээр өндөр хөгжилтэй оронд сураад соёлыг нь байг гэхэд боловсролыг нь эзэмшчихсэн, “дэлхий нийтийн жишигт хүрчихсэн” Монгол залуучууд яагаад өнөө ялзарсныг нь гайхаад байдаг хөгшин улс төрчдийнхөө толгой дээр цахиур хагалахгүй байна вэ? Мэдэхгүй, чадахгүй гэж мянган үгний таглаа хийгээд, урсгалаа дагаж уусч алга болоод байгаа юм биш биз. Гаднаас нь хараад жигшиж байсан авилга гэдэг юмаа өөрөө очиж хэд өгч хашраад, одоо авдаг хүн нь болно оо гээд өнөө өвөө нарынхаа бөгсийг долоогоод сууж байгаа юм биш биз. Нам солигдсон юм чинь миний үзэл бодол ч гэсэн солигдоно оо гээд албан тушаал, эрх мэдлийн төлөө улс төрийн “Яа” хийгээд яваад байгаа юм биш биз. За тэгээд иймэрхүү нөхдүүд олшроод ирэхээр энэ бүхнийг сөрдөг, үнэнийг хэлж хужрыг нь тунгаадаг удирдагч бидэнд хэрэгтэй гэдэг дээр хүмүүс сүүлийн үед нилээн санал нийлж байх шиг байна. Тэгмэгц л удирдагч болж Монгол орноо хөгжүүлэх гэсэндээ ч юм уу өмнө нь хэлсэн албан тушаал, эрх мэдлийн төлөө ч юм уу мундаг мундаг гэсэн тодотголтой залуучууд борооны дараах мөөг шиг л болоод ирсэн. Одоо Фейсбүүк, Твиттэр дээр олон долоо юм ярьдаг, юм хум шүүмжилдэг нэг залуу л байвал тийм сангийн дарга, ийм компаний захирал, ингэдэг хөдөлгөөний санаачлагч гээд л цол гуншин нь мундахгүй их. Өөрсдийгөө магтах дуртайг нь яана. Ингээд ирэнгүүт бүгд дарга болох хүсэлтэй болохоор бүгд бие биенийхээ дайсан. Тамын тогооны үлгэрээр нэгнийгээ доош нь татсан улсууд. Нэгнийхээ хэлсэн үгийг тоохгүй “Энэ муу надад ингэж хэлдэг юу юм” гээд л хамраа сөхсөн улсууд дүүрэн. Тэгээд одоо яах вэ?

   Их түүх, газар доорх баялаг, өргөн уудам нутаг, мэдлэг боловсролтой залуучууд, өчнөөн олон удирдагчид байхад бидэнд юу дутаж байна вэ? Хүний хэлснийг биелүүлээд өөрийнхөө ажилд эзэн болж чадах хүн, бусдын төлөө өөрийнхөө нэр хүнд олох боломжийг хойш нь тавих сэтгэл дутаад байгаа юм биш үү. Бүгд дарга болох гэж арцалдахынхаа оронд зөв юм боддог, хийж чадна гэж итгэдэг нэгнийгээ дагаад өөр өөрийн ногдсон ажлаа хийгээд нийтээрээ хөдөлж үзвэл яах бол. Улс төрийн идэвхи гаргаж, өөрийгөө рекламдаж, нэр хүнд олох гэж хөөцөлдөх цаг хугацаагаа өөрөө сурч боловсроход, гэр бүл үр хүүхдээ аз жаргалтай болгоход зарцуулцгаая л даа.

   Сүүлийн үед энэ эрдэмтэн тэгж хэлсэн, тэр суут ухаантан ингэж хэлсэн гээд л янз бүрийн үгүүдийг олон нийтийн сүлжээгээр бусдадаа их түгээдэг болж. Энэ бусдад түгээсэн үгнийхээ хэдэн хувийг нь яг өөр дээрээ тусгаж авч бодож, өөрийгөө өөрчилдөг бол гэдэг их сонин. Их сүрхий юм бичсэн мөртлөө өөрөө тэрнийгээ биелүүлэхгүй яваа улсууд нэгээр тогтохгүй. Энэ үгнүүд дунд “Өөрчлөлтийг өөрөөсөө” гэдэг үг нилээн харагддаг. Тэгвэл бүгдээрээ өөрчлөлтийг өөрөөсөө эхэлцгээе. Бүгд дарга болж жийп унаж улс орноо хөгжүүлхийн оронд бүгд ногдсон ажлаа хийж, аз жаргалтай гэр бүл бүтээж улс орноо хөгжүүлцгээе. Хувь хүний, гэр бүлийн аз жаргал гэдэг юм угаасаа л унасан машин, унгасан жорлонгоор хэмжигддэггүйгээс хойш…

З.Сугар

Хуваалцах
Баяраа
About Баяраа 85 Articles

Өөрийгөө болон бусдыг хөгжүүлж явах хүсэлтэй нэгэн. Эдийн засаг, менежмент, санхүүгийн зах зээл, хувь хүний хөгжлийн талаарх нийтлэл бичдэг. Хорвоо ертөнцийн ярвигтай асуудлыг энгийнээр ойлгомжтойгоор хүргэхийг зорьдог.

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*