Мураками Харүки: Нобелийн шагналд хүрэхгүй байгаагийн шалтгаан

MURAKAMIЭнэ жилийн Нобелийн шагналын эздийг 10-р сарын 10-ны өдөр тодруулсаныг та бүхэн маань дуулаа биз ээ. Харин уран зохиолын төрөлд хүчтэй өрсөлдөгчийн нэгт яах аргагүй багтаж байсан Японы зохиолч Мураками Харүки “дахиад л” шагнал авч чадсангүй. Яагаад дахиад л гэж байна вэ гэхээр, сүүлийн хэдэн жил дарааллан түүний нэр дэвшигдэж байгаа бөгөөд зүгээр ч нэг дэвшигдэх бус, авах хамгийн өндөр магадлалтай нэгнээр үргэлж тодордог юм. Энэ удаагийнхаа нийтлэлээр Мураками Харүки гэж хэн болох, ЯАГААД Нобелийн эзэн болж чадаагүй вэ гэдэг асуултанд хариулцгаая.

Өдгөө 64 настай, голчлон богино романы төрлөөр бүтээлээ туурвидаг Японы нэрт зохиолч Мураками Харүки. Өөрийн өвөрмөц хэв маяг, хачирхалтай ертөнцөд аваачих тэрхүү зөгнөлт зохиолуудаараа дэлхийд нэрээ түгээсэн нэгэн. Түүний бүтээлүүд Япондоо ч төдийгүй дэлхийн 50 гаруй орноор орчуулагдан хэвлэгдэж, сая саяараа борлогддог ажээ. Мөн олон улсын хэмжээнд өндрөөр үнэлэгдсээр ирсэн ба Чехийн нэрт зохиолч Франц Кафкагийн нэрэмжит шагналаас өгсүүлээд олон ч шагналын эзэн юм. Монголчууд маань түүнийг “Норвегийн ой” (ノルウェイの森, Norwegian Wood) номоор нь илүү мэдэх биз ээ.

Франц Кафкагийн нэрэмжит шагнал гардуулах ёслол. Мураками Харүки, эхнэрийн хамт. Прага.
Франц Кафкагийн нэрэмжит шагнал гардуулах ёслол. Мураками Харүки, эхнэрийн хамт. Прага.

Мураками Харүки нь дэлхийн хоёрдугаар дайны дараахан Киото хотноо төрсөн ба багаасаа Чарльз Дикенз, Антон Чехов гэх мэт барууны нэрт зохиолчдын бүтээлүүдийг уншдаг байжээ. Энэ нь Японы зохиолч гэмээргүй өөрийн өвөрмөц хэв маягийг нь бүрэлдэхэд хүчтэйгээр нөлөөлсөн гэдэг. Тэрээр Васеда их сургуулийг жүжгийн чиглэлээр суралцан төгссөн бөгөөд оюутан насандаа одоогийн эхнэр болох Такахаши Ёкотой учирчээ. Жааз хөгжмийг бишрэн сонсдог Мураками Харүки төгссөнийхөө дараа эхнэртэйгээ хамт Токиод нэгэн жааз баар ажиллуулдаг байсан юм.

Хачирхалтай нь тэрээр анх зохиол бичих болсон шалтгаанаа тодорхой хэлж чаддаггүй. Юу болсон бэ гэхээр, нэгэн орой бейсболийн тоглолт үзэж суугаад гэнэт толгойд нь “Би зохиол бичиж болох юм байна.” гэж бодогдсон гэдэг. Магадгүй энэ хорвоод хүн бүр хийх ёстой зүйлтэй ирдэг гэдэг шиг байж болох юм. Тэр оройноо гэртээ хариад бичиж эхэлсэн нь түүний анхны зохиол болох “Салхины дуулахыг сонс” (風の歌を聴け, Hear the Wind Sing) байлаа. Тэрээр 30 насандаа анхны номоо гаргаж олон шүүмжлэгчийн анхаарлыг татаж чадсан юм. Харин 1987 онд түүний “Норвегийн ой” ном худалдаанд гарснаар, Япон улсад Мураками Харүки утгаараа супер од болсон гэдэг. “Норвегийн ой” түүнийг Японд од болгоод зогссонгүй, Америкт гэхэд л 2.6 сая хувь борлогдож барууны орнууд болон Хятад, Орос, Солонгос гээд түүний ном далайг гатлан дэлхийн өнцөг булан бүрт түгсэн юм. Одоо ч мөн адил олон олон ном нь дэлхийг шуугиулсаар байгаа билээ.

11297 4929 51IsxwKpbKL._SY344_BO1,204,203,200_

Харин одоо ЯАГААД гэдэг асуулт руугаа эргэн орцгооё. Яагаад? Яагаад дэлхий дахинаа хүлээн зөвшөөрөгдсөн энэ зохиолч жил бүр хүчтэй өрсөлдөгч гэж яригддаг хирнээ Нобелийн шагналыг авдаггүй юм бол? Мэдээж энэ асуултанд зөв буруу, үнэн худал гэж байхгүй. Тиймээс хэвлэл мэдээлэл, бусад зохиолчдын дүгнэлт болон өөрийн бодлыг нэгтгэн бичье.

Яг үнэнийг хэлэхэд бид үнэхээр Мураками Харүки нэр дэвшсэн үгүйг мэдэх боломжгүй, одоохондоо. Яагаад гэвэл хэн, хэн нэр дэвшсэн гэх мэт дэлгэрэнгүй мэдээллийг тухайн жилээс 50 жилийн дараа л албан ёсоор гарган тавьдаг. Юу гэсэн үг вэ гэхээр, бид зүгээр л таамаглаж байгаа юм. За яахав, нэр дэвшсэн ч бай, дэвшээгүй ч бай ямартай ч авахгүй байгаа нь бол үнэн бас үүнд шалтгаан байж л таараа. Хэвлэл мэдээлэл, бусад зохиолчдын дүгнэлт болон миний бодол гэсэн гурван олонлогийн огтлолцолд ганц л элемент үлдсэн юм.

“Агуулга”

Уран зохиолын төрлөөр Нобелийн шагналыг хүртэхийн тулд ямар нэг “нийгэмлэг” утга агуулга хэрэгтэй гэж үздэг. Өөрөөр хэлбэл, тухайн зохиолчийн бүтээлүүд нийгэм дэх бодит асуудлуудыг хэрхэн хөндөж тавьсан болон, хүн төрөлхтний түүхийн сэдэвтэй хэр гүн хамааралтай бичигдсэн нь чухалчлагддаг гэсэн үг юм. Энгийнээр бол юу хэлэх гээд байна вэ гэдэг дээр эцсийн дүгнэлт хийгддэг. Харин Мураками Харүкигийн зохиолууд голчлон зөгнөлт чиглэлээр байдаг ба бодит ертөнцөд байх боломжгүй зүйлсийн талаар багагүй өгүүлдэг юм. Мөн түүний зохиолууд бараг л аль нь ч дуусдаггүй гэж хэлэхэд болно. Нэг үгээр, зүгээр л сул чөлөөтэй орхигддог. Хүссэн төгсгөлөө хийгээд, хүссэн мэдрэмжээ ав гэхтэй адил.

Сүүлийн үед Нобелийн шагнал авахын тулд нийгэм, түүхийн асуудлын талаар оруулж бичиж байгаа нь зохиолыг сонирхолгүй болгож байна гэсэн шүүмжлэл ч их байдаг. Гэвч түүний ном бараг л бүх номын дэлгүүрт байгаа шалтгааны нэг маргаангүй түүний энэ хэв маяг биз ээ.

Яахын аргагүй бидний цаг үеийн дэндүү гайхалтай зохиолчдын нэг Мураками Харүки. Өөрийн болон түүний ертөнцийн огтлолцол дундуур аялах дуртай нэгний хувьд, цаг нь болохоор түүнийг Нобелийн шагналаа хүртэнэ гэдэгт нь итгэлтэй байдаг шүү.

Г.Цэлмэг
Шиншюү их сургууль
Инженерийн факультет, 1-р курс
2014.11.02

Step outside your comfort zone !

Ашигласан материал:

1. Википедиа нэвтэрхий толь: Мураками Харүки
http://en.wikipedia.org/wiki/Haruki_Murakami

2. Naver Матомэ: Мураками Харүки Нобел аваагүй 4 шалтгаан
http://matome.naver.jp/odai/2134839606998418901

3. Huffington Post: Мураками Харүки Нобел аваагүй шалтгаанд хэвлэл мэдээлэл анализ хийлээ
http://www.huffingtonpost.jp/2013/10/07/haruki-nobel-prize_n_4060781.html

4. The Guardian: Мураками Харүки
http://www.theguardian.com/books/2003/may/17/fiction.harukimurakami

5. The Artifice: Мураками Харүкигийн ажилууд
http://the-artifice.com/haruki-murakami-works/

Хуваалцах
About Uguumur Itgel 98 Articles

IHI корпорацид инженер, Механик инженер мэргэжилтэй, Уг веб хуудасны техник хариуцсан дэд ахлагч, эгэл даруу нэгэн :)

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*