Эдийн засаг Та Монголын эдийн засгийг аварч чадна
  • 2014/12/22
  • 218
  • 29

 Та үндэсний үйлдвэрлэлээ хэр дэмждэг вэ? Өөрөөр хэлбэл, таны өдөр тутмын худалдан авалтын тань хэдэн хувийг үндэсний бүтээгдэхүүн маань эзэлдэг вэ?

 Бидний өргөн хэрэглээний барааны 70 орчим хувийг импортын бүтээгдэхүүн эзэлдэг. 00-н цаас, ариун цэврийн хэрэглэлээс авахуулаад бидний өмсөж буй хувцас, хоол хүнс, цахилгаан хэрэгсэл, машин тэрэг гээд л тоо томшгүй аж үйлдвэрийн эцсийн бүтээгдэхүүнүүдийг бид импортоор оруулж ирдэг. 2013 оны Үндэсний Статистикийн Хорооны мэдээллээс үзэхэд Монгол Улсын нийт импорт 6.4 тэрбум, экспорт 4.3 тэрбум доллар байна.

statistic
ГАДААД ХУДАЛДААНЫ ЖИЛИЙН НИЙТ ЭРГЭЛТ, ЭКСПОРТ, ИМПОРТ
жилээр сая.ам.доллар

Экспортын 89 (Жич: 89%=эрдэс бүтээгдэхүүн 81.9%+үнэт, хагас үнэт чулуу, металл, гоёлын чулуу 7.3% гэж нэмж тооцов) хувийг уул уурхайн түүхий эд эзэлж байна.
BomStat
ЭКСПОРТ, барааны бүлгээр, мян.ам.доллар

Үүнээс дүгнэхэд өнөөгийн Монгол улс маань үйлдвэрлэгч бус хэрэглэгч улс юм. Бид баялгаа гадны улс оронд борлуулж ашиг олдог ч, эргүүлээд л бүгдийг нь импортын бараагаар сольчихдог. Манай экспортын 86.6 хувийг БНХАУ эзэлдэг.

Untitled

 Мэдээж импортоор орж ирж буй шаардлагатай бүтээгдэхүүнүүд болох шатахуун, машин техник, цахилгаан хэрэгслүүдийг одоохондоо яалтай ч билээ. Манай улс шатахууны хувьд 100 хувийн импортын хамааралтай. Мөн машин техникийн хувьд ч бараг ялгаагүй. Магадгүй үйлдвэрлэл хөгжиж хэзээ нэгэн цагт Монгол брэндийн машин унаад явах цаг ирэх л байх. Гэвч хоол хүнснийхээ тал орчим хувийг импортоор оруулсаар л байх уу? Нэн ялангуяа бидний голлох бүтээгдэхүүнүүд болох мах махан бүтээгдэхүүн, сүү, гурилаа 2 хөршөөсөө зөөсөөр л. Дэлгүүрт орос өндөг, йогурт, зайрмаг зах зээлээ алдахгүй байсаар. Магадгүй Орос бүтээгдэхүүнүүний амт, загвар хийц сайтай шошго нь хэрэглэгчдийн байнгын сонголт болдог гэхэд хилсдэхгүй байх. Чанарын хувьд агуу Орос оронг муулахгүй ч бүтээгдэхүүний туулсан замын хувьд бодоход дэлгүүрийн лангуунд тавигдах гэж хэр хугацаа зарцуулдаг бол? Хангалттай дотоодоо хангачих үйлдвэрлэл байгаа хэдий ч яагаад заавал тэр холоос зөөх шаардлагатай гэж?

 Эндээс дүгнэхэд Монгол хүний үндэсний үйлдвэрлэлээ дэмжих сэтгэлгээ хэр байдаг бол гэсэн бодол орж ирсэн юм. Хэн дэлгүүрээс юугаа авна уу тэр хүний худалдан авалтын сонголт байхад ер нь яагаад заавал үндэсний үйлдвэрлэлээ дэмжих хэрэгтэй гэж?

 Гэвч таны өдөр тутмын худалдан авалт тань Монгол улсын эдийн засагт байнга нөлөө үзүүлж байдаг гэдгийг та мэдэх үү? Та үндэсний үйлдвэрлэлийнхээ бүтээгдэхүүнийг худалдан авснаар зах зээл дээр эрэлт ихэснэ. Үүнийгээ дагаад нийлүүлэлт ч мөн адил ихэсч, үйлдвэрлэл тэлнэ. Ингэснээр Монгол хүний ажлын байр нэмэгдэж, Дотоодын Нийт Бүтээгдэхүүн өснө. Харин эсрэгээрээ та импортын бараа худалдан авснаар эдийн засагт таагүй нөлөө үзүүлнэ. Бид улс дотроо бараа үйлчилгээгээ төгрөгөөр солилцдог бол гадаад улстай бараа үйлчилгээгээ солилцоход валютын ханш (exchange rate) гэсэн ойлголт гарч ирдэг. Ихэнхи хэрэглээ, түүхий эдээ гаднаас авдаг (голчлон ам доллар ба юанаар) импортлогч улсын хувьд гадаад валют багассанаар гадаад валютын ханш өсч төгрөгийн ханш унана. Аливаа юм хомсдохоороо үнэ цэнэтэй болж, хэт ихдэхээрээ үнэ цэнэгүй болдогтой адил төгрөгийн ханш сулрана. Жишээ нь: Гар утас бол бидний зайлшгүй хэрэгцээ мөнөөсөө мөн. Гэвч Галакси (Galaxy), Айфон (iPhone) 5,6 гээд л орчин үеийн шил шилээ даран гарч ирэх дэвшилтэт технологийн бүтээдэхүүнүүд нь валютын зардлыг нэмэгдүүлж байдаг. Дээр хэлсэнчлэн валютын зардал нэмэгдсэнээр төгрөгийн ханш буурна. Энэ нь таны халаасанд буй мөнгөний худалдан авах чадварт шууд нөлөө үзүүлнэ. Өөрөөр хэлбэл орлого тань багассантай ижил ойлголт юм.

 Инфляцийг их зөвөөр ойлгох хэрэгтэй. 2014 оны 11 сарын байдлаар Монгол Улсын инфляцийн түвшин 11.5% байгаа бөгөөд төв банк инфляцийг нэг оронтой тоонд барина гэсэн зорилготой. Хөгжингүй орнуудын хувьд инфляцийн түвшин харьцангуй бага байдаг. Япон орны хувьд олон жил эдийн засаг нь дифляцитай байсан бөгөөд инфляцийн түвшингээ 2%-д хүргэхийн тулд засгийн газар нь ажиллаж байна. Иений ханшаа сулруулж, экспортоосоо ашиг олж байгаа ч гадаад худалдааны байнгын алдангитай байна. Үүнд хэд хэдэн шалтгаан байгаагийн дотор Японы үндэсний компаных нь өрсөлдөх чадвар суларсан гэх ноцтой дүгнэлт гаржээ. Ялангуяа залуучуудын дийлэнхи нь Японыхоо үүрэн телефоны компаны утаснаас илүү гадны Apple болон Samsung компанийн утсыг хэрэглэх болсон нь үүнийг баталж байгаа нэг жишээ юм.

Тэгэхээр үйлдвэрлэл нь хөгжсөн Япон орны хувьд ч энэ мэт асуудал үүсээд байгаа нь Монголынхтой ижилхэн мэт. Үйлдвэрлэл нь байгаа ч гадны бараа бүтээгдэхүүнүүдийг илүүд үзэх. 21-р зуунтайгаа хөл нийлүүлэн алхах дэвшилтэт технологийг үгүйсгэж чадахгүй ч дотооддоо үйлдвэрлэсэн зарим бүтээгдэхүүнээ яагаад дэмжиж болохгүй гэж? Залуус бидэнд үндэсний үйлдвэрлэлээ дэмжих эерэг сэтгэлгээ, дуу хоолой хэрэгтэй. Цагаан сар, шинэ жил, хуримын ёслол, мартын найман, цэргийн баяр гээд л олон тэмдэглэлт баяруудаараа Хятадаас зөөсөн бараануудын оронд үндэснийхээ үйлдвэрлэлийг дэмжсэн худалдан авалт хийвэл ямар сайхан вэ? Жишээ нь цагаан сараар “Янмал” оймс, “Алтан говь” шоколад өгөөд л, мартын наймнаар охид бүсгүйчүүддээ монгол дархчуудын урласан гар хийцийн цүнх, эрүүл мэндийн “Монос” компанын гоо сайхны бүтээгдэхүүн, цэргийн баяраар арьс ширээр хийсэн чанар сайтай бүс гээд өгч болох юм.

Таны үндэсний үйлдвэрлэлээ дэмжсэн худалдан авалт тань нэг ч гэсэн ажлын байр бий болгоход тусална. Монгол хүн ажил орлоготой байна гэдэг эдийн засаг болоод нийгэмд маань их чухал хувь нэмэр оруулна. Магадгүй зарим үйлдвэрүүдийн бүтээгдэхүүн үнэтэй байж болох юм. Тэгсэн ч үйлдвэрлэл өргөжих тусам техник технологи нь сайжирч, нэгж бүтээгдэхүүний зардал буурдаг сайн талтай. Мөн өрсөлдөгч компаниуд ч бий болно. Ер нь тэгээд гадаадын юм гэхээр л сайн гэсэн үзлээс салж, Монголынхоо чанартай бүтээгдэхүүнийг хэрэглэж сурцгаая. Бид л үүнийг хийж чадна. Үндэсний үйлдвэрлэл хөгжих болтугай.

Өсөхбаярын Үүлэн
Шиншү их сургууль
Эдийн засгийн факультет
2014.12.22

 

Ашигласан материал :

  1. Монгол улсын үндэсний статистикийн хороо: “Монгол Улсын 11 сарын инфляцийн түвшин” “ Гадаад худалдааны жилийн нийт эргэлт, экспорт, импорт ”

http://www.nso.mn/index.php

  1. Монголын төв банкны албан ёсны хуудас “Мөнгөний бодлого”http://www.mongolbank.mn//listmonetarypolicy.aspx
  2. Монголын гадаад худалдааны тойм “Монголын гадаад худалдааны статистик мэдээллийн шинжилгээ, дүгнэлт” /2013 оны 4-р улирлын байдлаар/

http://www.mongolchamber.mn/attachments/article/890/FTRM13.IV.pdf

  1. Японы эдийн засгийн сонин, 2014 оны 12 сарын 9 өдрийн дугаар, “Эдийн засгийг засаж шинжлэх нь”
    日本経済新聞 2014年12月9日 「景気、直し探る」

Сэтгэгдэлүүд ( 29)

  • free software - 2018/05/27

    If some one desires expert view regarding running a blog afterward i propose him/her to go to see this web site, Keep up the good job.

  • Margarite Schwerdt - 2018/05/25

    I really can't believe how great this site is. Keep up the good work. I'm going to tell all my friends about this place.

  • local auto - 2018/05/22

    What i don't understood is if truth be told how you are no longer really much more well-preferred than you might be now. You're very intelligent. You recognize thus significantly on the subject of this subject, made me personally imagine it from a lot of numerous angles. Its like men and women are not involved except it's one thing to do with Girl gaga! Your own stuffs excellent. At all times take care of it up!

  • agencias de modelos SP - 2018/05/22

    My brother recommended I would possibly like this web site. He was once totally right. This post actually made my day. You can not believe simply how so much time I had spent for this info! Thanks!

  • 3dcgstore free 3d models obj - 2018/05/19

    Spot on with this write-up, I really believe that this amazing site needs much more attention. I'll probably be returning to read more, thanks for the advice!

  • webpage - 2018/05/15

    Spot on with this write-up, I absolutely feel this website needs far more attention. I?ll probably be back again to read more, thanks for the advice!

  • Rüyada yılan sokması - 2018/05/14

    Rüyada siyah yılan öldürmek; Bu çok iyi! Çünkü eğer rüyanda siyah bir yılanı öldürdüğünü gördüysen, sana düşmanlık etmeyi düşünen biri var, hatta sana zarar vermek için elindeki tüm imkanları kullanıyor ama yine de sana ttek bir zarar veremicek şeklinde yorumlanır. Söz konusu şahısa karşı kendini korumak için önemli bir çaba sarfetmene gerek de yok, farkında olmadan attığın adımlar yeterli gelecek. Vel hasıl-ı kelam kaderine güvenerek bu zararlı düşmanın üstesinden geleceksin.

  • commercial cleaning company melbourne - 2018/05/14

    AMC have xceeded our expectations on all fronts.

  • cheap FileMaker Server 11 Advanced - 2018/05/14

    Fantastic site you have here but I was wondering if you knew of any message boards that cover the same topics talked about here? I'd really like to be a part of online community where I can get opinions from other knowledgeable people that share the same interest. If you have any suggestions, please let me know. Thanks!

  • bệnhgout.vn - 2018/05/12

    It's appropriate time to make some plans for the long run and it's time to be happy. I've read this post and if I may I desire to counsel you few attention-grabbing issues or advice. Perhaps you can write subsequent articles referring to this article. I wish to read even more things about it!

  • dahili telefon depolama birimini arttırma - 2018/05/11

    Actually no matter if someone doesn't be aware of afterward its up to other viewers that they will help, so here it occurs.

  • +905443535397 - 2018/05/10

    Hmm is anyone else experiencing problems with the pictures on this blog loading? I'm trying to find out if its a problem on my end or if it's the blog. Any feedback would be greatly appreciated. +905443535397

  • +905323495077 - 2018/05/10

    An outstanding share! I've just forwarded this onto a coworker who has been doing a little research on this. And he actually bought me lunch due to the fact that I found it for him... lol. So allow me to reword this.... Thank YOU for the meal!! But yeah, thanks for spending the time to talk about this issue here on your website. +905323495077

  • +905323495077 - 2018/05/10

    Good post. I learn something totally new and challenging on blogs I stumbleupon on a daily basis. It will always be interesting to read articles from other authors and practice something from their web sites. +905323495077

  • crypto money world - 2018/05/09

    Hello! Do you use Twitter? I'd like to follow you if that would be ok. I'm undoubtedly enjoying your blog and look forward to new posts.

  • citing machine apa - 2018/05/08

    Very energetic article, I enjoyed that bit. Will there be a part 2?

  • chicago citation machine - 2018/05/08

    Hello! This post could not be written any better! Reading through this post reminds me of my good old room mate! He always kept talking about this. I will forward this write-up to him. Pretty sure he will have a good read. Thank you for sharing!

  • citing machine apa - 2018/05/08

    Hey just wanted to give you a quick heads up. The words in your article seem to be running off the screen in Ie. I'm not sure if this is a format issue or something to do with browser compatibility but I figured I'd post to let you know. The style and design look great though! Hope you get the problem resolved soon. Many thanks

  • Katrin - 2018/05/07

    Hey! I could hhave sworn I've been to this site before buut after reading thurough some of the post I realized it's new to me. Anyways, I'm definitely delighted I found it and I'll be book-marking and checking back often!

  • Brittny - 2018/05/03

    Hey there! I just wanted to ask if you ever have any problems with hackers? My last blog (wordpress) was hacked and I ended up losing many months of hard work due to no backup. Do you have any solutions to protect against hackers?

  • film porno francais - 2018/05/03

    When I originally commented I clicked the "Notify me when new comments are added" checkbox and now each time a comment is added I get three emails with the same comment. Is there any way you can remove people from that service? Thank you!

  • filehippo - 2018/05/03

    Spot on with this write-up, I absolutely believe that this site needs a lot more attention. I'll probably be returning to read through more, thanks for the advice!

  • bandarq Online Terpercaya - 2018/05/02

    Outstanding story once again. I am looking forward for more updates;)

  • full - 2018/05/02

    Thank you for the good writeup. It in reality was a leisure account it. Glance complex to more introduced agreeable from you! By the way, how could we be in contact?

  • Private Equity Asia - 2018/05/02

    I'm gone to inform my little brother, that he should also visit this website on regular basis to get updated from latest gossip.

  • تحميل الفيديو من الفيس بوك اون لاين - 2018/05/01

    My brother suggested I might like this website. He was totally right. This put up truly made my day. You cann't believe just how a lot time I had spent for this information! Thank you!

  • http://chuaviemamdao.net/tu-van-phu-khoa-o-dau-tot/ - 2018/05/01

    Ahaa, its nice conversation concerning this post at this place at this website, I have read all that, so at this time me also commenting at this place.

  • Uulen555 - 2015/12/07

    Setgegdlelee bidentei huvaaltssand bayarlalaa. Unshaad heleh gj bui sanaag ni oilgoloo. Niitlel bichsen huniihee zugees hariult ogoh gj hicheey. Zah zeel gedeg bol ooroo orsoldoon. Tiim ch uchraas orsoldoon dotroos (shudarga orsoldoon) shine chanartai, hymdhan buteegdehuun garch irj hereglegchdiig tatdag. Uuntei margahgui. Minii heleh gol sanaa bol UNDESNII UILDVERLELEE baga ch gsn demjih eyreg setgelgee zaluu hun burt baigaasai gj husdeg. Uchir ni manaih shig hogjij bui orond shuud IMPORTiin buteegdehuuntei uniiin huvid orsoldono gdg hetsuu bolov uu. Uchir ni technology ni buren hogjoogui, uildverleliin huvid zardal ondor (negj buteegdehuunii une ondor tusna gsn ug), mon jijig dund uildverleliig demjih huuli zuin orchin taagui, zah zeeld shudargaar orsoldoh ni hetsuu. (Medeej importiin buteegdehuund tatvariin argaar zohitsuulalt hiideg) Mon zah zeelees hucheer archina gdg zah zeeliin huulitai harsh.Golden gobi company iin chocolate dajgui l sanagddag. Medeej Alpen Gold toi haritsuulshgui. DElhiid ali hediin tanigdsan amt shuudee. Harin Golden GObi odii hurtel orshin baina gdg bol zah zeel ni baina. Yhv zah zeelees hucheer hasaad iluu amttai chanartai buteegehuun gargay gdg sanaag oilgoj baigaa ch uunees uuden garah ajilguidel, yduural, niigem deh emh zambaraaguui baidliig bas bodoh heregtei.Harin uunii orond marketing managementiig ni saijruulah ur duntei bodlogo, shudarga orsoldooniig demjih heregtei. Hamgiin suuld helehed eh oronch baina geed undesnii uildverlelee oogshuuleh gsn ug bish, harin alsiin haraatai eyreg setgelgeer demjehiig urialj baina

  • Rout - 2015/12/01

    gehdee minii bodloor bol odoogiin diilenh uildverlegchid Hugshin humuus baih shig sanagddag bi yag medehgui ch buteegdehuniig ni haraad tegj boddog. Yamar ch shinechlel orchin uytei hul niileegui Gadaadiin buteegdehuunii sain chanariig ni harj suraltsaj huulj chadadgui uurchlolt hiihees aidag Baidag l yumaa Maash joohnoor uurchloson bolool ymar baisan yag bahi baidgaaraa l uildwerleed baih shig, Iim buteegdehuniig harin avch dawraalgui shuud dampuuruulchihwal yaadiin. Ene garsan oron zaig ni dungoj Start up hiij bui shinechlel huwisal uurchlolt marketing ereltiig mederch chaddag zaluuchuud nuhwol deer bish gejuu. Jishee ni Golden Gobi heden arwan jil ingeed l neg zugeer Mongol chocolate gej gadaadruu avch yawdag chocolate baih ym bee. Uurchilj baigaa unen, gehdee Alpen Gold iig guitsej chadahaar amt mun amarhan zadardag savalgaa bnuu Ugui l bhguu yu, Joohon l mungo hayj irsdel gargaad savalgaa amtaa saijruulahad Amttai ymand durtai Mongolchuudiin maani udor tutmiin hereglee bolj chadah baih tiim baital. Hiij chadahgui bgaagaa hucheer demjij deeshluuleh geed bh shaardlaga bnuu? Esergeeree Jur Ur iig har bainga shinechlel hiij Mongolchuudiin Tort nii turliin heregtseeg hangalttai hangaj chadaj bna Ted chaddag amttaig Uzesgelenteig tohiromjiin uneteig Goy savalgaatai shinelegiig. IIM L UILDVERLELUUDEE DEMJII GEJ BUGD URIALAH NI ZUV BAIH. CHADAHGUI BAIGAAG NI muuhaigaar helehed ZUGEER L ZAH ZEELEED BUGDEEREE NIILJ BAIGAAD JIIJ ARCHIJ HAYAH NI ZUV BAIH.

Санал болгож байна

© 2018 | Ихнүдэн