Бэлэн хоолны цаана юу нуугдаж байна вэ?

   Бид бүхэн завгүй өдрийн завсар өөрөө хоол хийж идэхээс илүүтэйгээр бэлэн хоол, эсвэл түргэн хоолыг идэхийг илүүд үздэг. Арга ч үгүй хоолонд зарцуулах цаг байхгүй үед өөр ямар ч сонголт хийх билээ. Гэтэл тэрхүү түргэн хоол ямар аргаар бий болдог вэ? Бэлэн хоолны цаана бидний мэдэхгүй ямар нууц байдаг вэ?

   Нийтлэлч миний бие Япон улсад суралцах явцдаа бэлэн хоолтой холбоотой дараах зүйлийг анзаарсан юм. Япон улсад цаг бол алт гэдэг бичигдээгүй хууль жинхэнэ утгаар үйлчилдэг. Япон хүмүүсийн өдөр тутмын амьдрал нэг ажлаас нөгөө ажлын хооронд, нэг үгээр хэлэхэд төлөвлөгөөний дагуу явагддаг. Тийм болохоор төлөвлөсөн ажлынхаа цагт баригдахаас өөр аргагүй болж, өдөр бүрийг маш завгүй өнгөрөөцгөөдөг. Тийм болохоор хоол хийх зав бараг байдаггүй хүмүүст зориулсан бэлэн хоол, хөлдөөсөн хүнсний бүтээгдэхүүн, савласан салат, төрөл бүрийн жижиглэнгийн талх, бэлэн гоймон зэрэг Японы хүнсний дэлгүүрүүдэд тоо томшгүй их хэмжээгээр худалдаалагдаж байдаг. Өөрөөр хэлбэл Японы хоол хүнс үйлдвэрлэгчид, хэрхэн яаж хүний хоол хийх явцыг амарчилах вэ гэдэг үүднээс бүх л зүйлийг нь урьдаас бэлдээд өгсөн байдаг нь гайхмаар санагдсан юм. Жишээлбэл бид бүхний өргөн хэрэглээний бүтээгдэхүүн болох махыг авч үзэхэд, тэд махыг ямар хоолонд ашиглах вэ гэдгээс нь хамааруулаад янз янзын хэлбэр, хэмжээтэй хэрчээд  тавьчихсан байдаг. Монголд зардаг шиг том том бөөрөнхий махыг эндээс хайгаад олохгүй л болов уу. Тэр ч бүү хэл, бүх төрлийн ногоонуудыг хэрчсэн байдлаар, чанасан байдлаар, хөлдөөсөн байдлаар зарж худалдаалдаг. Хэрэглэгчийн зүгээс ердөө халаах төдийхөн хийхэд л хангалттай. Энэ нь нэг талаар, хүний хөдөлмөрийг эрс хөнгөлж байгаа учраас цагийг хэмнэж байгаа сайн зүйл мэтээр харагдаж болохуйц боловч нөгөө талаар тухайн хүнсний бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэлийн явцдаа ямар шат дамжлагыг дамжиж хэрэглэгчийн гарт ирж байгаа вэ гэдэг нь асуудал дагуулдаг юм. Энэ удаагийн нийтлэлээрээ хоол хүнс, тэр дундаа бэлэн хоолны цаана нуугддаг нууцын талаар сонирхуулъя.

   Ихэнхи бэлэн хоол болон бэлэн хүнсний бүтээгдэхүүнд ямарваа нэгэн зорилгын дагуу химийн нэмэлт бодис орсон байдаг. Тэрхүү химийн гаралтай нэмэлт бодис нь бага хэмжээтэй ч бай, их хэмжээтэй ч бай хүний биед тийм ч сайн эд биш. Яагаад нэмэлт бодисыг ашиглах болдог вэ гэвэл дараах үндсэн 4 шалтгаантай байдаг гэнэ.

  1. Үйлдвэрлэлийн зардлаа багасгаж үнээ хямд байлгахын тулд
  2. Бүтээгдэхүүнийг аль болох удаан хугацаагаар хадгалахын тулд
  3. Бүтээгдэхүүний харагдах байдлыг нь цэвэр байлгахын тулд
  4. Амтыг аль болох хурц болгож өгдөг учир

   Ийнхүү хэд хэдэн шалтгааны улмаас бэлэн хоол болон бэлэн хүнсний бүтээгдэхүүнд химийн гаралтай нэмэлт бодисыг ашигладаг байна. Нэмэлт бодис гэхээр юу байдаг юм бол хэмээн уншигч та гайхаж байж магадгүй. Энгийнээр хэлбэл таны гал тогооны өрөөнд байхгүй хоол амтлагчуудыг нэрлэж болно. Яагаад ингэж хэлж байна вэ гэхээр, тэрхүү нэмэлт бодисыг шууд нэрээр нь бичлээ гэхэд мэргэжлийн хүн биш л бол ойлгоход хэцүү байх учраас юм. Бидний гал тогооны өрөөнд байдаг нийтлэг хоол амтлагч гэвэл цуу, элсэн чихэр, давс, перц, гурил хөөлгөгч зэргийг нэрлэж болно. Мэдээж тухайн айл өрхийн хувийн онцлогоос хамаарч үүнээс гадна өөр амтлагч байхыг үгүйсгэхгүй ч, Сорбины хүчил (хоол хүнсийг удаан хугацаагаар хадгалахад ашиглагддаг химийн бодис) , Бензоикын хүчил(Үнэр оруулагч бодис), Кармин (Өнгө оруулагч бодис), Ксантан гам (соус, салат амтлагчинд ордог бодис) зэрэг байхгүй болов уу. Үүнээс юуг хэлж болох вэ гэвэл, таны гал тогооны өрөөнд үл байгаа амтлагч бол тэрхүү нэмэлт бодис юм хэмээн энгийнээр ойлгоход буруудахгүй. Үүнтэй холбоотой бас нэгэн зүйлийг нэмж хэлэхэд, хэдий бид эдгээр химийн нэмэлт бодисын талаар илүү ихийг мэдье гэсэн ч, тэр талаар дэлгэрэнгүй мэдээлэл, оновчтой зөв тайлбар хийж өгөх орчин нөхцөл одоогийн нийгэмд хараахан бий болоогүй байгаа билээ. Энэ нь эргээд бас нэгэн асуудлыг бий болгож байгаа юм.

   Үүнээс гадна бэлэн хоолны найрлаганд нь орж буй орц бүтээгдэхүүний чанар, ердийн үеийн түвшнээсээ байнга доогуур үзүүлттэй байдаг аж. Жишээ нь хөлдөөсөн котлетыг хийхэд хуучирсан махыг голлон ашигладаг. Тэр ч бүү хэл өөх тосны хэмжээг нь 20 хувь хүртэл бууруулдаг байна. Мөн хөлдүү байдалд удаан хугацаагаар хадгалахын тулд фосфатын хүчлийг ашигладаг байна. Фосфатын хүчил нь хүний бие дэх эрдсийн хэмжээг бууруулдаг.

   Гэхдээ химийн бодис болгон хүний биед муу гэсэн үг биш юм. Бидний бие организм дараах үндсэн 5 эрдэс бодисыг хоол хүнснээс олж авах шаардлагатай байдаг.

  1. Кальци
  2. Магни
  3. Төмөр
  4. Цайр
  5. Зэс

Жич: Эдгээр эрдэс бодиснууд дотор Кальци, Магни, Төмөрний аль нэг нь заасан хэмжээнээс доогуур байвал бидний бие минералын (эрдэс) дутагдалд ордог байна. Үүнтэй холбоотойгоор доорхи хүснэгтүүдийг хавсаргаж байна.

Хүснэгт 1 – Өдөрт шаардлагатай химийн бодисны хэмжээ

Нэгж: миллиграмм

1-2 нас 3-5 нас 6-7 нас 8-9 нас 10-11 нас 12-14 нас 15-17 нас 18-29 нас 30-49 нас 50-69 нас 70 нас ба түүнээс дээш
Кальци Эр 400 600 600 650 700 1000 800 800 650 700 700
Эм 400 550 550 750 700 800 650 650 650 650 600
Магни Эр 60 80 110 140 180 240 290 280 310 290 270
Эм 60 80 110 140 170 230 250 230 240 240 220
Төмөр Эр 3 4 4.5 6 7 8 8 6 6.5 6 6
Эм 3 4 4.5 5.5 6.5 7 5.5 5 5.5 5.5 5
Цайр Эр 4 5 6 7 8 9 11 10 10 10 9
Эм 4 5 6 7 8 8 7 7 45 0 7
Зэс Эр 0.2 0.3 0.3 0.4 0.5 0.6 0.7 0.7 0.7 0.7 0.6
Эм 0.2 0.3 0.3 0.4 0.5 0.6 0.6 0.6 0.6 0.6 0.5

 Хүснэгт -2 Кальци, магни, төмөр, цайр зэс зэрэг ихээр агуулагддаг хүнсний бүтээгдэхүүн

Himiin bodis

   Нийтлэлийнхээ төгсгөлд хэлэхэд, уншигч та болж өгвөл өөрөө хоолоо хийж идэж байхыг зөвлөж байна. Харин үнэхээр бэлэн хоол идэхээс өөр аргагүй болсон үедээ заавал орц найрлагыг нь харж, аль болох гал тогооныхоо өрөөнд байдаг амтлагчийг ашигласан хүнсний бүтээгдэхүүнийг сонгон хэрэглэхийг зөвлөж байна. Мэдээж гал тогооны өрөөнд байгаа амтлагчаас өөр зүйл ашиглаагүй бэлэн хоолыг хайж олно гэвэл бүтэхгүй. Тийм болохоор бэлэн хоол авах үедээ орц найрлагыг нь харж байгаад, аль болох химийн бодис бага ашигласныг нь сонгон хэрэглээрэй. Тэгсэнээрээ та бага ч болтугай өөрийн биеийг химийн бодисны хор нөлөөнөөс ангижруулж чадах юм шүү. Таньд амжилт хүсье.

Ч.Туул
Кочи их сургууль
Хүмүүнлэгийн ухааны факультет – Нийгэм эдийн засгийн анги
1-р курсын оюутан
2015 оны 1 сарын 25 өдөр

Ашигласан материал:

  1. Яасубэ Ши,”Хүнсний нууц” номны 188-193 хуудас
  2. Овака Жюничи, 「Идэж болохгүй, аюултай」ном 37-59 хуудас
  3. Хоккайдо аймаг, Иванай хотын веб хуудас,「Эрдэс болон хүний бие」нийтлэлhttp://www.town.iwanai.hokkaido.jp/?page_id=5551
  4. Хоол хүнсний уураг болон илчлэгийн хэмжээг заасан ерөнхий хүснэгт

http://www.eiyoukeisan.com/calorie/nut_list/magnesium.html

http://www.eiyoukeisan.com/calorie/nut_list/zinc.html

http://www.eiyoukeisan.com/calorie/nut_list/copper.html

http://www.eiyoukeisan.com/calorie/nut_list/calcium.html

http://www.eiyoukeisan.com/calorie/nut_list/iron.html

  1. Кальци авах ёстой хэмжээ http://hfnet.nih.go.jp/contents/detail660.html
  2. Магни авах ёстой хэмжээ http://vitamine.jp/minera/magune00.html
  3. Төмөр авах ёстой хэмжээ http://vitamine.jp/minera/tetu00.html
  4. Цайр авах ёстой хэмжээ http://vitamine.jp/minera/aen00.html
  5. Зэс авах ёстой хэмжээ http://vitamine.jp/minera/dou00.html

Хуваалцах

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*