Шинжлэх ухаан Нягтаршилт ба түүний нѳлѳѳ
  • 2015/02/12
  • 159
  • 6

 Олны хѳл бужигнасан газар бид ѳѳрийн эрхгүй ядарч тавгүйтэх тохиолдол олон биз ээ. Хүн ам тѳвлѳрсѳн нягтаршил ихтэй газраас хүлээн авах стресс ч олон бий. Гадаад орчны нѳлѳѳ бидний амьдралд томоохон ѳѳрчлѳлтийг авчирч байдаг. Олон хүн чихэлдсэн автобусанд суух зэрэг нь багахан хэмжээгээр биднийг стрессдүүлж, ѳѳрчилж байдгийг үгүйсгэхгүй. Тэгвэл хүмүүс бидэнд ийнхүү нѳлѳѳлѳх нягтаршилт нь амьд амьтдад олон тѳрлѳѳр нѳлѳѳлдѳг ба бидний тѳсѳѳлѳшгүй ѳѳрчлѳлтүүдийг авчирдаг байна.

 Амьтдын сүрэг тодорхой хэмжээний газарт, тогтсон тоо толгойтоогоор оршиж тухайн тѳрѳл зүйлийнхээ чанарыг хадгалж байдаг байна. Тухайн бодьгалын тоо олшрох буюу сүргийн нэгж биeийн тоо толгой тогтсон хэмжээг даваад ирмэгц, тухай сүрэгт ѳѳрчлѳлт болон хэвийн бус үзэгдлүүд бий болж эхэлдэг байна. Тухайн ѳѳрчлѳлтүүдийг хэд хэдэн жишээгээр тайлбарлъя.

Хулганы нэг тѳрѳл зүйл дээр хийсэн туршилт

mice   Судлаачид нэгэн тѳрлийн хулгана дээр нягтаршилтаас үүдэх нѳлѳѳг үзэх зорилготойгоор хоол тэжээл бүрэн хангагдсан нэгэн торонд олон тооны хулганыг оруулжээ. Уг тор нь 2 ѳрѳѳнѳѳс бүтэх ба сүрэг дотор тухайн нэг ѳрѳѳний тѳлѳѳх тэмцэл эр хулгануудын хооронд явагджээ. Ѳрсѳлдѳѳнѳѳр нэг эр хулгана шалгарч 2 ѳрѳѳний нэгийг эзэгнэж эхэлсэн ба бусад хулганууд нь үлдсэн нэг ѳрѳѳнд чихцэлдэн сууж эхэлсэн байна. Үүний үр дүнд үлдсэн нэг ѳрѳѳн дэхь нягтаршилт ѳсч хэвийн хэмжээнээс ихэссэн ба үүнээс үүдсэн хэд хэдэн ѳѳрчлѳлтүүд тус ѳрѳѳнд ажиглагджээ.

・Нэг эр хулганад 4-ѳѳс 5-н эм хулгана ноогдох тул зарим эр хулганууд эм хулгана мэт аашилж эхлэв. Ингэснээр тэд ялагч хулганы ѳрѳѳ буюу бүсэд нэвтэрч чадах байна. Гэвч нэвтэрсэн ч тэд хэзээ ч ялагчийг дийлэхгүй тул эмэгчинжиж эхэлжээ. (Эм болоод ч хамаагүй үр удмаа үлдээх гэсэн зорилготойгоор ѳѳрчлѳгдѳж эхэлсэн гэж одоогоор тайлбарлагдаж байгаа.)

・”АТАМАН” хулгана бий болов. Ялагдагсад дунд “АТАМАН” хулгана бий болж бусад хулгана руу дайран хороож, уцаарлах авир гаргаж эхлэв. Гэвч бас л ялагч хулганыг дийлэхгүй тул нѳгѳѳ ѳрѳѳ рүү орж зүрхлэхгүй байв.

・Нягтаршлаас үүдэн эмэгчин хулганууд үргүйдэх буюу хээлтэж чадахаа болив.

・Хээлтэх эмэгчин хулганууд байв ч зулзаганууд тѳрснѳѳс хойш удалгүй үхэж эхлэв.

Ялагч хулганы үүсгэсэн нягтаршлаас уг ѳѳрчлѳлтүүд гарчээ. Үүнээс гадна хээрийн оготнуудын дунд, сүргийн тоо олшроод ирэхээр нийтээрээ амиа хорлох үзэгдлүүд ч гэсэн явагддаг тухай эрдэмтэд аль хэдий нь нотолсон байна. Уг нягтаршлын тухай онол нь 1920 онд Паул гэх эрдэмтний дрозофиль ялаан дээр хийсэн туршилтаар анх нээгджээ. Энэхүү нягтаршлаас үүдэх ѳѳрчлѳлт нь шавжин дээр ихээхэн үзэгддэг байна.

Жишээ нь: Царцаан сүргийн тоо толгой ѳсѳх тусам урт том далавчтай царцааны тоо ѳсч эхлэнэ гэж тайлбарлагдаж байна. Учир нь нягтаршил буюу тоо толгойн ѳсѳлтийг дагаад идэх хоол хүнс , газар нутгийн хэмжээ багасах тул сүргээсээ гарж, ѳѳр орчин руу нисэхэд амар болохуйцаар урт далавчтай тѳрѳл зүйлүүд ихсэж эхэлдэг байна. Энэхүү үзэгдэл нь бидний мэдэх хүр хорхой, усан мандал дээгүүр явагч хорхой болон бамбай хорхойн тѳрлүүд дээр ч мѳн адил илэрдэг гэнэ.

 
134536312335413218883Mamestra.brassicae
(Зурагны тайлбар : Царцаа болон хүр хорхой.)
d0163696_12454831Wasserläufer_bei_der_Paarung_crop
(Зурагны тайлбар : Бамбай хорхой болон усан дээгүүр гулгагч хорхой.)

 Ийнхүү хүмүүс бидэнд нѳлѳѳлѳх нѳлѳѳ амьтад дээр ч гэсэн нѳлѳѳлдѳг ба зүйл зүйлийн онцлогоос хамаарч нѳлѳѳ нь ѳѳр ѳѳр гардаг байна. Эдгээр нь амьд амьтдын байгалийн шалгарлыг даван гарах нэгэн тѳрлийн хувьсал ба орчиндоо дасан зохицох чанарын нэг хэлбэр билээ.

 
Эх сурвалж
http://ja.wikipedia.org/wiki/密度効果
http://ja.wikipedia.org/wiki/相変異_(動物)
Болон Шиншү их сургуулийн ХАА факультeтийн багш Накамурагийн “Hягтаршил ба түүний нѳлѳѳ” хэмээх хичээлийн агуулга дээр тулгуурласан болно.
 

Шиншү их сургууль

ХАА факультeт 2-р курсын оюутан Б.Оргил

2015/02/09

Сэтгэгдэлүүд ( 6)

  • ultra boost - 2018/12/16

    I and also my friends came studying the great procedures from your web site and then all of a sudden got a horrible suspicion I never thanked the site owner for those strategies. Most of the boys ended up as a result happy to learn them and have in actuality been taking advantage of them. We appreciate you indeed being well kind and then for considering certain really good topics most people are really desirous to be aware of. My very own sincere regret for not expressing appreciation to you earlier.

  • Men Slide Sneakers - 2018/12/16

    I intended to create you a little observation to finally say thanks over again for these beautiful tricks you have contributed here. It's so strangely generous of people like you to make openly precisely what a lot of people might have advertised for an electronic book to help make some money for themselves, precisely seeing that you could have done it in case you wanted. The things additionally acted to be a fantastic way to be aware that most people have a similar fervor the same as my own to learn great deal more related to this condition. Certainly there are thousands of more enjoyable situations in the future for individuals that looked at your website.

  • nba jerseys - 2018/12/06

    I want to get across my passion for your generosity giving support to individuals that have the need for assistance with that niche. Your very own dedication to getting the message throughout had become exceptionally useful and has continually empowered those like me to realize their dreams. Your new warm and helpful help signifies a lot to me and especially to my mates. Thanks a ton; from each one of us.

  • off white nike - 2018/12/04

    I not to mention my friends were checking out the good guidelines located on your website then quickly came up with an awful feeling I never expressed respect to the blog owner for those tips. Those young boys came totally passionate to read through them and have in effect very much been taking pleasure in these things. Many thanks for genuinely quite kind as well as for settling on this form of good tips millions of individuals are really wanting to discover. My personal honest regret for not saying thanks to you sooner.

  • adidas nmd - 2018/12/02

    I simply needed to thank you so much yet again. I'm not certain the things I would've handled in the absence of the type of tactics shown by you about this field. Previously it was an absolute challenging scenario for me personally, but witnessing your specialized tactic you dealt with it made me to jump with gladness. Now i'm happier for this advice and in addition hope you really know what a powerful job that you are doing educating the others using your blog. I know that you have never met any of us.

  • vapormax - 2018/12/02

    I wanted to jot down a brief comment to say thanks to you for those fantastic guidelines you are giving at this website. My rather long internet look up has finally been recognized with good tips to write about with my good friends. I 'd state that that many of us readers actually are very much lucky to live in a notable network with very many perfect individuals with good strategies. I feel somewhat blessed to have used your entire website page and look forward to tons of more enjoyable times reading here. Thank you again for all the details.

Санал болгож байна

© 2018 | Ихнүдэн