Таны ерөнхий мэдлэгт: Нефтийн химийн бүтээгдэхүүнүүд

Slide3Энэ удаагийнхаа нийтлэлээрээ хүн бүхний мэдвэл зохистой нефтийн бүтээгдэхүүний талаарх дэлгэрэнгүй мэдээллийг хүргэхээр бэлтгэлээ. Миний хувьд ч гэсэн хагас дутуу мэддэг ч юм шиг, үгүй ч юм шиг байсан энэхүү сэдвийг их сургуулийн “Энергийн тухай мэдлэг” гэсэн лекцийн ачаар илүү их мэдэж, сонирхох болсон билээ.

Нефтийн бүтээгдэхүүнийг байгалийн гол баялгийн нэг газрын тос болон чулуужсан биетээс гаргаж авдаг.

Тэгвэл газрын тос гэж юу вэ? Маш хялбар бөгөөд ойлгоход амархнаар тайлбарлавал, ургамал болон амьтны чулуужсан үлдэгдэл нь он удаан жилийн турш газар доор өндөр даралт, өндөр температурын орчинд байснаар үүсэх олон мянган төрлийн нүүрс-устөрөгчийн холимог бодисыг хэлнэ.

Slide4

Энэхүү байгалийн баялгийг цэвэршүүлж, боловсруулснаар бидний хэрэглээний бүтээгдэхүүн болох шатахуун, байгалийн хий болон нафса зэргийг гаргаж авдаг байна. Дээрээс нь нэмж хэлэхэд газрын тосыг боловсруулаад гаргасан бүтээгдэхүүн нь, бүгд ямарваа нэгэн зүйлд ашиглагддаг түүхий эд болдог тул хэрэггүй хаягдал гаргадаггүйгээрээ тун их ашиг, эрэлттэй баялаг юм.

Чухам яаж ялгаж, салгаж хэрэглээний бүтээгдэхүүн болгон шилжүүлэх вэ гэхээр, газрын тосоо нэрж ялгана. Зурагт үзүүлсний дагуу хамгийн бага буцлах температуртай бодисууд буюу хийн бодисууд түрүүлж ялгарна. Үүнийг LP газ (Liquefied petroleum gas) буюу нэрлэж хэвшсэнээр пропан газ гэнэ. Энэхүү газны бүтэц нь нүүрстөрөгчийн тоо 3,4 байх нүүрс-устөрөгчүүд (пропан, бутан)-ээс бүтдэг.

Харин дараагийн бага хэмд буюу 30-180 хэмд ууршиж, нэрэгддэг нүүрстөрөгчийн тоо 4-12 хүртэлх бүтээгдэхүүнүүд бол бидний өргөн хэрэглээний шатахуун болон нафтын бүтээгдэхүүнүүд юм.

niitlel

Шатахуун буюу бидний нэрлэж заншсанаар бензин бол хэлүүлэлтгүй хүн болгоны мэдэх хэрэглээ ба нафтын бүтээгдэхүүнээс бараг бүх л хэрэглээний бүтээгдэхүүнүүдийн түүхий эд гаргаж авдаг байна.

Жишээ дурдахад нафтын дулааны задралаар үүсэх этилен, ацетилен, пропилен, бутадиен гэх мэт ханаагүй нүүрс-устөрөгчүүдийг нэрлэж болно. Эдгээр нүүрс-устөрөгчүүдээс бидний хэрэглээний дийлэнх бараа бүтээгдэхүүн болох пластик, мяндас утас, будаг, үнэр оруулагч бодис, гоо сайхны бараа, эм болон эмийн бүтээгдэхүүн, бордоо, усан талст гээд л бараг бүхий л өргөн хэрэглээний материалуудыг синтезэлдэг байна.

Гэх мэтчилэн  керосин, дизель, жет түлш зэрэг ялгарах бүтээгдэхүүнүүдийг уурших температур, нүүрстөрөгчийн тоо болон химийн бүтцээр нь ялгасан xүснэгтийг орууллаа.

Slide5

За ингээд энэ удаагийнхаа нийтлэлийг үүгээр өндөрлье! Таны мэдлэгт жаахан ч гэсэн нэмэр болсон бол энэхүү нийтлэлийн маань хэрэг бүтэх нь тэр ээ. Дашрамд нь газрын тосны баялгаараа Саудийн Араб, Иран гэх орнууд дэлхийд тэргүүлдэгийг дурдаж, байгалийн баялгаас үүдэлтэй түүхэн хар үйл явдлууд ч олон байдгийг онцлох хэрэгтэй болов уу. Эдийн засгийн хүчийг илэрхийлэгч, чухлаас чухал байгалийн баялгаа хайрлаж, гамнаж хэрэглэцгээе!

            Г. Гэрэл
Токиогийн Технологийн Институт
Байгаль орчин, химийн инженерийн факультет
Магистрийн 1-р курс
(Tokyo Institute of Technology, Chemistry and Environmental Engineering)

2015.11.6

  Ашигласан материал

  • Токиогийн Технологийн Институт, Байгал орчин химийн инженерийн тэнхим, Энергийн тухай мэдлэг лекцийн материал

 

Хуваалцах
Gerel.G
About Gerel.G 9 Articles

2015~ Tokyo Institute of Technology, Chemistry Engineering faculty

1 Comment

  1. Elpi gas gesen ni zugeer engiin gas naas yamar yalgaatai ve. yaagaad ingej nerledeg ym bol

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*