2016 онд дэлхий дахинд үүсэж болзошгүй эрсдэлүүд

Driving on an empty road towards the setting sun to upcoming 2016 and leaving behind old 2015.

10330361_1203592623003750_1138526833580249285_n Өнгөрөгч 2015 он сайн муу олон үйл явдлаар хүн төрөлхтний түүхэнд бичигдэж үлдэх нэгэн онцлох жил болж өнгөрлөө. Xарин энэ 2016 онд биднийг юу хүлээж байгаа бол…

2016 оны дэлхий дахин дахь нийгэм, эдийн засгийн таамаглалын талаар та гадаад, дотоодын мэдээний сайтуудаас хангалттай уншсан байх. Харин доорх нийтлэлээр 2016 онд гарч болзошгүй зарим нэг эрсдлийн талаар дүгнэн бичихийг зорилоо.

Улс төр, нийгмийн хүрээнд

Терроризмын аюул, заналхийлэл

Өнгөрсөн онд олныг сэртхийлгэсэн алан хядах ажиллагаа нилээдгүй гарсан. Түүнээс үүдсэн бүх нийтийг хамарсан айдас, үзэн ядалт одоо ч бүрэн алга болоогүйн дээр, Лалын хэт даврагчдын алан хядах бүлэглэл “ISIS”-г дарж авах ажиллагаа үргэлжилсэн хэвээр. 2016 оны хувьд террорист халдлагын бодит аюул гэхээсээ илүүтэйгээр хүмүүсийн дунд өөр үндэстэн, шашны урсгалаас айх болгоомжилох, цаашлаад үзэн ядах үзэл газар авах, ардчилсан хүнлэг нийгмийн үнэт зүйл алдагдах нь өнөөдрийн бидний амьдарч буй нийгэмд илүү хор хөнөөл тарьж болзошгүй.

Европ дахь улс төрийн хямрал

Дэлхийн нийт хүн амын 12 хувь, эдийн засгийн дөрөвний нэгийг бүрдүүлэгч бүс нутагчилал, бүс нутгийн олон талт үйл явцын хамгийн анхны, зөв, оновчтой хувилбар гэгддэг “Европын Холбоо” өнөөдөр өөрсдийн үнэт зарчмаасаа ухрах болов.

Парисын террорист халдлагын дараагаас Европ даяар гаднынхныг ад үзэх, хардах ксенофоби үзэл газар авсаар. Үүний нэг том илрэл нь цагаачдын эсрэг хатуу байр суурьтай хэт барууны аль эсвэл хэт зүүний үзэлтэй улс төрийн намуудын байр суурь бэхжиж ар араасаа сонгуульд ялалт байгуулж буй явдал юм.

Түүнчлэн Европын Холбооны гол тулгуур баганын нэг Англи улс 2016 онд багтаан Европын холбоонд цаашид үлдэх эсэхээ шийдэх бүх нийтийн санал асуулгыг ард иргэдийнхээ дунд явуулах гэж байна.

Энэ он Европын Холбоо хэтдээ задрах уу, дахин эвлэлдэн нэгдэх үү гэдэг хоёр сонголтын дунд ганхах эхлэл цэг болж мэднэ.

Хятадын Ази тив дэх түрэмгийлэл

_82877061_82877055Сүүлийн үед Хятадууд Вьетнам, Филиппин, Малайз, Бруней болон Тайвань зэрэг орнуудын дундын эзэмшлийн Өмнөд Хятадын тэнгисийн бичил шүрэн арлуудыг далайн ёроолын элсээр булан, томруулж цэргийн объектын зориулалтаар хиймэл арал барих болсон. (Өөрсдөө цэргийн зориулалтаар ашиглахаас илүүтэйгээр ачаа тээвэрлэлт нисэх зурвас болгон ашиглаж, хөрш орнууддаа ч ашигтай үйлчилгээ үзүүлнэ гэж байгаа ч энэ нь тун эргэлзээтэй)

Энэ үйл ажиллагаатай холбогдуулан арлын ойр орчмын орнууд гадаад явдлын яам, элчин сайд, консулын газраараа дамжуулан удаа дараалан улс орны бүрэн эрхт байдалд заналхийлж буй явдал хэмээн Хятадад санамж бичиг хүргүүлж байгаа ч нааштай үр дүн, хэлэлцээрт хүрэхгүй л байна.

Жил ирэх тусам улам бүр хүчирхэгжиж буй манай өмнөд хөрш дэлхий дахин Сирийн иргэний дайн, ISIS гээд Дундад Дорнодод хамаг анхаарлаа төвлөрүүлээд завгүй байх хооронд тэд өөрсдийн давуу талыг ашиглан бусад Азийн улс орны далайн гарц болоод олон зүйлд аажим аажмаар түрэмгийлсээр.

2016 он Ази тив, тэр дундаа Зүүн Өмнөд Азийн хувьд геополитикийн маргаантай, улс төр, гадаад харилцааны салбарт үл итгэлцэл, хардлага сэрдлэг газар авсан тааламжтай бус жил болж магадгүй.

Эдийн засгийн салбарт

Түүхий эдийн үнийн ханшны уналт

2016 оны дэлхийн эдийн засгийн талаар судлаачид бүгд өөр өөр байр суурьтай байгаа ч тэдний ихэнх нь Хятадын эдийн засгийн зогсонги байдал энэ онд ч үргэлжилнэ гэдэг дээр санал нэгтэй байна. Хятадын эдийн засгийн зогсонги байдлаас үүдэлтэйгээр өнгөрсөн онд олон улсын зах зээл дээрх нүүрс, нефть гээд түүхий эдийн үнэ огцом буурсан. Энэ байдал энэ онд ч үргэлжилэхээр түүхий эдийн экспортоос хараат орнуудын эдийн засагт хүндхэн жил болж болзошгүй. Ши Жин Пины явуулж буй авилгалын эсрэг тэмцэл дуусаж, улс төр нийгмийн тогтвортой байдал бий болон Хятадын эдийн засаг сэргэж, улмаар түүхий эдийн үнэ өсөх нь 2017, 2018 оноос наашгүй гэгдэж байна.

Шинэ тутам хөгжиж буй орнуудын эдийн засаг, хямрал

econ_1551501cОрос, Хятад, Бразил, Турк гээд буюу шинэ тутам хөгжиж буй орнуудын (emerging matkets) хувьд 2016 он эрсдэл дагуулсан жил болох төлөвтэй. 2005-2015 оны 10 жилийн хугацаанд хөгжиж буй орнууд нийт 9 триллион ам.доллартой тэнцэх хөрөнгө татаж чаджээ. Энэ нь 2008 оны дэлхийн эдийн засгийн хямралаас хойш өндөр хөгжилтэй орнуудын төв банк, дотоодын зах зээл дээр эргэлдэх мөнгөний урсгалыг нэмэгдүүлж, хөрөнгө оруулалтыг дэмжиж, царцсан эдийн засгаа гэсгээх зорилгоор “0 хувийн хүү”, цаашлаад “хасах хүүгийн бодлого” баримтлах болсноор мөнгөний урсгал, хөрөнгө оруулалтууд өндөр зээлийн хүү, ашиг амлаж буй эдийн засаг нь эрчимтэй хөгжиж байгаа орнууд уруу чиглэх болсонтой холбоотой.

111

Xарин өнгөрсөн оны сүүлээр АНУ-ын Холбооны Нөөцийн Сан долоон жил тэг байсан бодлогын хүүгээ 0.25 нэгж хувиар нэмэгдүүлсэнтэй холбоотойгоор хөгжиж буй орнууд уруу чиглэсэн хөрөнгө оруулалт хумигдаж эхэлсэн. Ам.доллартой харьцах валютын ханш нь суларч, цаашлаад доллароор нэрлэгдсэн хөрөнгө оруулалт, зээлийн эргэн төлөлт хөгжиж буй орнуудын эдийн засагт хүнд дарамт учруулах болов. Өнөөдөр Хятадын компаниудын нийт өр гэхэд л хэдийн дотоодын нийт бүтээгдэхүүнийхээ 160 хувьтай тэнцэх хүртлээ томорчээ. Ам.доллартой харьцах Юаний ханшны огцом уналт эдийн засагт нь ямар том зээлийн төлбөрийн дарамт үүсгэх нь тодорхой.

АНУ-ын Холбооны Нөөцийн Сан энэ онд шат дараатайгаар төв банкны бодлогын хүүгээ нэмэхээ мэдэгдээд байгаа бөгөөд ирэх 3 сард дахин 0.25 хувиар нэмж 0.5 болгохоор зэхэж байна.

Энэ мэтчилэн хэд хэдэн таатай бус нөхцөл давхцахад 2016 онд шинэ тутам хөгжиж буй эдийн засагт 1997 оны Зүүн Азийн валютын хямралтай дүйцэхүйц эдийн засгийн хямрал нүүрлэх эрсдэл бий.

Эдийн засаг нь эрчимтэй хөгжиж буй гол 20 орны ДНБ, 2005 онд дэлхийн эдийн засгийн 20 хувийг бүрдүүлж байсан бол өнөөдөр энэ тоо 30 хувьд хүрчээ. Өөрөөр хэлбэл дэлхийн эдийн засгийн 30 хувийг бүрдүүлж буй тэдний эдийн засаг ГАНЦХАН хувиар буурахад л дэлхийн эдийн засаг 200 гаран тэрбум ам.долларын хохирол амсана гэгдэж байна. (Финланд улсын нэг жилийн ДНБ-тэй тэнцэх хэмжээ)

Төгсгөлд нь хэлэхэд дээрх прогноз нь хамгийн муугаар бодоход гарч болох эрсдэлийг тооцсон зүйл бөгөөд, зарим тал дээр яг ийм үйл явдал болно гэдгийг баттай хэлж буй явдал биш юм. Дээр дурдсан хүнд нөхцөлд орохгүйн тулд улс орон бүр цаг үеэ мэдэрсэн өөр өөрсдийн зөв бодлого, шийдвэрээр эрсдэлээс зайлсхийж, 2016 оныг сайн нь саараасаа олон жил болгох нөөц, боломж бий.

Э. Хонгорзул
2016 он 1 сарын 6

Ашигласан материал:

  1. “The Atlantic”  5 Expert Predictions for the Global Economy in 2016
  2. NHK Радио 1: 12.29 Өглөөний хөтөлбөр “Санхүүгийн зах зээлийн ирэх оны төлөв”
  3. Nikkei Veritas 2015.12.6-2015.12.12 дугаар “耐えるか新興国-米利上げ目前-台頭する「ヒップリスク」”

Хуваалцах

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*