“Зүрх тэмтрэх ЗЭН” Итгэл бадраах үгс-13

Хорин тав. Өнөөдөртөө өнөөдөр гэдэг ахин ирэхгүй энэ л нэг өдрийг амьдар.

“Өнгөрснийг бүү хөө, ирээдүйг бүү хүс. Өнгөрсөн гэдэг аль хэдийн явчихсан бол, ирээдүй гэдэг ирэх болоогүй. Одоогийн нөхцөл байдлаа нягт нарийн ажиглаж, тод томруун харъя. Одоо хийх ёстой зүйлээ хичээл зүтгэл гарган гүйцэтгэе.”
Пали канон

Амьдралд одоо л гэж бий. Өчигдөр, өнөөдөр, маргааш гэдэг зүгээр л нэг төсөөллийн ертөнц. Гэвч бодит байдал дээр төсөөллөөр амьдардаггүй. Би 1968 онд төрсөн. Одоо харахад амьдралын маань хагасаас илүү нь өнгөрчээ. Хэзээ үхэхээ хараахан мэдэхгүй. Тэр болтол надад цаг байгаа гэж дураараа бодоод л байж байна. Даанч бодит байдал тийм биш. Угтаа төрөх гэдэг өнгөрсний явдал биш бөгөөд үхэл гэдэг ирээдүйн явдал биш. Би өдөр бүр төрөл, үхлийг дадуулдаг. Яг одоо ч гэсэн. Юу гэсэн үг вэ гэвэл, зүгээр л амьсгалж байгаа хэрэг. Амьсгаа авсан бол гаргаж таарна. Амьсгаа аваад буцааж гаргах энэ амьсгал гэдэг зүйл өөрөө үхэх, төрөхийн процесстой ер бусын ижил юм. Хүн амьсгаагаа үргэлжийн аваад байж(амьдраад байж) чадахгүй шүү дээ. Авсан бол гаргах(үхэх) л болно. Бид бүхэн яг одоо, энд амьсгал гэдэг хэлбэрээр үхэл амьдралыг туршиж мэдэрч байгаа хэрэг.

Үхлээс айх хэрэггүй, амьдарлыг тээршаах ч хэрэггүй. Энэ бие минь эцэстээ үхжиж, миний амьдрал дуусах өдөр тэртээ тэргүй ирнэ. Гэхдээ одоо гэх энэ хоромд хараагаа чиглүүлвээс, мэдэрч үзээгүй байгаа тэр бие махбодын үхэлд боогдох хэрэг байхгүй. Одоо бол одоогийнхоо энэ амьсгалыг л ав. Өнөөдөртөө өнөөдөр гэдэг ахин ирэхгүй энэ л нэг өдрийг амьдар. Улмаар хэзээ нэг өдөр бие махбодын үхэл ирэхэд, одоо амьсгалж буй шигээ түүнийг шуудхан хүлээж авч мэдэр. Яг ямаршуу мэдрэмж байх бол, сонин биш гэж үү.

  

Хорин зургаа. “Хүн юу гэж бодох бол биш, би өөрөө юу хиймээр байна” юм.

Буддизмыг гэрийн эзэн мэт үзэж, энэ хорвоогийн амьдарлыг ирээд буцах зочин мэт саная.”
Рэннё

Бурхны шашныг Христийн шашин, Исламын шашинтай нэгтгэн “3 том шашин” гэж үзэх нь бий. Гэхдээ дээрх сургаал үгэн доторх буддизм нь өөрөө “хэд хэдэн шашны урсгалын нэг төлөөлөл” гэсэн санаа огт биш юм. Харин аливаа зүйлийн байх ёстой хэлбэр шинжийн тухай юм. Хүн гэдэг утгаараа зөв амьдрах явдал л өөрөө буддизм юм. Рэннё гуай(Мүромачи үеийн хуварга) хүнд тааруулах бус, өөрийн амьдрах аргыг эрхэмлэхийг зөвлөсөн байдаг.

Японд ирээд хүчтэй мэдэрсэн зүйл нь Япон хүн, хүн хоорондын холбоо хамаарлыг юу юунаас илүү чухалчилдаг явдал байв. Япон хүн бусдад төвөг удах явдлыг үздэггүй. Эцэг эх, үр хүүхдийн холбооноос эхлээд, ачтан багш, анд нөхөд, ажлын дарга, хамтрагч, хөрш гээд бусадтай харилцах харьцаа нэгийг ч үлдээлгүй чухалчилна. Хулсны адил уян хатан сэтгэлээр нөгөө талын бодол сэтгэлийг ойлгоё хэмээх Япон хүний эелдэг зан байдлыг би биширдэг. Хулс намрын сэвшээ салхинд найгаж, хүнд цасан дор хугаралгүй бөхийн үлдэж чаддаг учраас л, хүнд хүчир өвлийг ажралгүй давдаг. Улмаар хавар ирэхэд урьдын байдалдаа сэв хийтэл буцдаг гайхалтай чадварыг өөртөө агуулдаг.

Гэвч нөгөөтэйгүүр хүн хоорондын харьцааны асуудлаас болж зовох Япон хүн ч олон бий. “Одоо яг юу бодож байгаагаа үнэнээр нь хэлчихвэл, нөгөө хүнийг гомдоочихож магадгүй. Дараа нь муу хэлүүлж ч мэдэх юм…” гэж бодох хүн зөндөө бий. Энэ мэт бусдыг, эргэн тойрноо хэт их ухамсарласнаас болж, өөрийн амьдрах арга, чиг баримтлалыг алдах явдал бишгүйдээ л байгаа байх. “Үнэлэгдэхийн тулд” бус, жинхнээсээ хийх ёстой зүйл маань юу билээ? “Хүн юу гэж бодох бол” бус, би өөрөө юу хиймээр байна? Уул нь амьдралын салаа замын угт тулж очихдоо, өөрийн дотор итгэн түшиж болохуйц луужинтай баймаар…

Нэлке Мүхо “Герман Зэн Хуваргын Зүрхэнд Цуурайтах Буддын Сургаал 100” номоос.

Э.Өнөболд
Тохокү ИС, Инженерийн факультет, Электроник М2
2016.06.02

Хуваалцах

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*