Чөлөөт Ном эм болсон нь.
  • 2016/11/07
  • 172
  • 12

Ном унших нь үгийн баялгийг нэмэгдүүлж, элдэв асуудалд хандах учир зүйг хурцалж, оюуны цар хүрээг өргөсгөдөг болох нь ШУ-аар тогтоогдоод удаж буй билээ. Тэгвэл сүүлийн үед уран зохиолын ач тусын талаарх судалгаа IQ буюу хүний оюуны хөгжилд хэрхэн нөлөөлдөг вэ гэдгээс халиад EQ буюу хүний сэтгэл хөдлөлөө удирдах чадварт хэрхэн нөлөөлдөг вэ гэдэг тал руу түлхүү хандах болжээ.
Номонд дурлагчид сэтгэлзүйн хувьд номтойгоо гүн холбогддог ба, судлаачид утга зохиолын яг юу нь хүний сэтгэл зүй эрүүл байхад тэгтлээ нөлөөлөөд байна вэ гэдгийг олж тогтоохоор шаргуу ажиллаж байгаа аж.  Жишээлбэл, сүүлд олонд ил болсон нэгэн судалгааны үр дүнгээр, тогтмол номтой ойр байж, утга зохиол шимтэн уншдаг хүмүүсийн бусдыг гаднаас нь хараад бодол санааг нь ойлгох чадвар буюу нэг ёсны бусдын зовлонг ойлгох чадвар нь харьцангуй өндөр байдаг гэсэн дүгнэлт гарчээ. Гэхдээ мэдээж энэ гаргалгаа 2 талтай буюу “уран зохиол их уншсанаар бусдыг ойлгох чадвар нэмэгддэг үү, аль эсвэл байгалиасаа өндөр бусдын санаа бодол, мэдрэхүйг ойлгох чадвартай хүмүүс уран зохиолд илүү татагдаж байна уу гэдгийг ялгаж тогтоох нилээн ярвигтай юм” гэж уг судалгааны удирдагчдын нэг Бостон Коллежийн Мариа Евгения Панеро хэлжээ. Мөн дээрх 2 чадвар цагийн явцад бие биеэ харилцан дэмждэг ч байж болох юм гэж тэрээр нэмж хэлсэн байна.

Бусдын юу мэдэрч байгааг ойлгоно гэдэг нийгмийн бат харилцааг бүрдүүлж бий болгоход туйлын чухал чадваруудын нэг юм. Тэгэхээр, хэдийгээр ном зохиол уншина гэдэг ганцаараа хийх үйлдэл мэт боловч, цаагуураа таны нийгмийн амьдралыг сайжруулж байх магадлалтай болж таарч байгаа хэрэг. Мөн Мюнстерийн их сургуулийн саяхны нэгэн судалгаанд, ном унших талаар бас нэгэн сонирхолтой ойлголтыг онцолжээ. Үүнд, жилд дор хаяж 18 ном уншдаг “номын цагаан солиотнууд” номнуудаа нийтэд тайлагнах, харуулах байдлаар өөрийн онцлог шинж чанар, санаа бодлыг бусдад илэрхийлж, ингэснээрээ өөрийгөө бусдаас ялгаруулж, цаашлаад өөртэйгөө нэг бүлэгт хамаарах ижил сонирхолтой хүмүүстэй харилцаа холбоог бий болгодог юм гэнэ.
Мөн ном унших процесст уншигч, зохиолынхоо дүрүүдтэй бодит нийгмийн холбоог үүсгэдэг байна. Зөвхөн ном ч гэлтгүй, тв-ийн олон ангит кино гэх мэт зохиомжит энтрпрайзын фэнүүд, дуртай дүр нь үхэхэд жинхнээсээ харуусдаг болохыг судалгаагаар тогтоожээ. Тэрхүү дүр уншигч хоёрын хоорондох харилцаа төсөөллийн хэдий ч, сэтгэл хөдлөлийн хувьд жинхэнэ байж, тэр нь бодит амьдрал дээр ч илрэн гарч ирэх боломжтой байдаг байна. Game of Thrones тв сериалд Жон Снөвыг үхэхэд сошиал ертөнц яаж харууссаныг та санаж байгаа биз дээ.

Лондоны амьдралын сургуулийн 2 номоор анагаагч хүмүүст утга зохиол ашиглан амьдрал ахуйгаа илүү гүнзгий түвшинд засч сайжруулахад нь туслах хүсэлтэй ажиллаж байгаа ажээ. Bibliotherapy буюу номоор анагаахуйн ухаан нь ШУ гэхээсээ илүү, урлагтай ойр бөгөөд утга зохиолын “номон жор” ашиглан хүмүүсийн амьдралд тохиолддог хүнд хэцүү үеийг эмчлэхэд чиглэдэг юм байна. Ном эм боллоо гэсэн үг шүү дээ. Уг шинэ салбарыг хамтдаа анхлан хөгжүүлж буй уран бүтээлч Элла Бэртхоуд болон түүний найз зохиолч Сюзан Элдэркин нар анх Кэмбрижийн их сургуульд суралцаж байхдаа танилцсан бөгөөд долоо хоног бүр нэг нэгнийхээ хаалган дээр хүрэн цаасан уутанд хийсэн ном үлдээж, хайр дурлал, ажлын стресс гэх мэт тэр долоо хоногт тохиолдох хүнд хэцүү үйл явдлыг даван туулахад нь бие биедээ тус дэм болдог тийм заншлыг бий болгосон байжээ. Тэд энэ заншлаа олон жил хадгалан авч явсан бөгөөд, эцэстээ энэ аргаараа бусдад ч гэсэн туслаж болох юм гэж шийдсэн аж. Бэртхоуд, Элдэркин хоёр мэргэжлийн сэтгэлзүйчийн сургалтад яваагүй ээ, гэсэн ч тэдний үйлчлүүлэгчид тэдэнтэй ердөө 50 минутыг биеэр болон скайпаар хамт өнгөрөөж, зөвлөгөө авахын тулд 125$-г дуртайяа зарцуулдаг гэнэ. Эмчлүүлэгч манай хоёртой зөвшилцөхөөсөө өмнө юу унших дуртай, хувийн амьдралд нь одоо юу өрнөөд байгаа талаар олон янзын асуултад хариулсны эцэст сэшшён эхэлж, тодорхой хэмжээнд ярилцсны эцэст номоор анагаагч маань тухайн үйлчлүүлэгчид зориулан 6-8 номын жор бичиж өгдөг байна. Харин хэд хоногийн дараа яагаад тус номнуудыг зөвлөх болсон тайлбараа илгээдэг гэнэ. Тэдний хэлж байгаагаар үйлчлүүлэгчдийн фидбак хандлага 99 хувь эерэг байгаа ажээ.

Номын жор нь голчлон фикшён буюу утга зохиол байдаг ба, тухайн номын өгөх зөвлөгөө нь хэт албан байхаас илүүтэйгээр сэтгэл хөдлөлийн шинжтэй байх хэрэгтэй аж. Дуртай болоод ч тэр үү, Бэртхоудын хэлж байгаа “утга зохиол дотор амьдрах нь өөрийгөө хөгжүүлэх номыг бодвол амьдралаа өөрчлөх зорилтод хамаагүй илүү үр өгөөжтэй” гэсэн үгтэй туйлын санаа нийлж байна. “Миний хувьд амьдралыг минь өөрчилсөн хэд хэдэн номтой учирч байлаа. Ер нь харах өнцгийг эргүүлж, дараагийн алхамд хөтлөх, тохиолдоод буй хүнд байдлын ард гарч илүү том хүн болоход туслах номыг олж очиж уншина гэдэг зарим талаараа азны асуудал ч юм шиг” хэмээн Элдэркин хэлжээ.

Тэр хоёрын зарим номон жороос дэлгэхэд, жишээ нь карьерынхаа салаа зам дээр ирээд байгаа хүмүүст Patrick deWitt-ийн The Sisters Brothers гэж карьераа өөрчлөнө гэдэг бараг боломжгүй юм гэсэн ойлголттой явдаг эгч дүүсийн тухай номыг зөвлөж магадгүй. Уг номыг уншснаар “энэ залуу ийм хүнд байдалд байгаа хэрнээ асуудлыг ингэж давж чадаж байна шүү дээ” гэсэн урамшсан сэтгэгдэл төрдөг гэнэ. Энэ маягаар тухайн хүний нөхцөл байдалд таарсан үйл явдалтай, эерэг мессэж өгөх номыг зөвлөдөг гэнэ. Зарим нэг нөхцөл байдалд таарсан номон жорыг доор дурдвал:

  • Төрсөн ах дүүстэйгээ холбоо тасарсан бол: “The Color Purple” by Alice Walker
  • Хүүхэдтэй болох үгүйгээ шийдэх гэж байгаа бол: “The Accidental” by Ali Smith
  • Гэр бүл салалтыг даван гарч буй бол: “Their Eyes Were Watching God” by Zora Neale Hurston
  • Бүтэмж муутай гэрлэлтүүдэд: “The Enchanted April” by Elizabeth von Arnim
  • Амьдралыг байгаагаар нь хүлээж авахад: “Jitterburg Perfume” by Tom Robbins
  • Хайртай ээжийгээ харж халамжлахгүй байгаа бол: “Please Look After Mom” by Kyung-Sook Shin
  • Өөрийн Валентинтай болохыг хүсч байвал: “Giovanni’s Room” by James Baldwin
  • Өтөлж буй эцэг эхдээ санаа тавихад: “Family Matters” by Rohinton Mistry
  • Хэн нэгнээс, ялангуяа хүүхдээсээ хагацсан бол: “What I Loved” by Siri Hustvedt

Эцэст нь, ном унших, сэтгэлзүйн эрүүл мэнд хоёрын нарийн хамаарлыг тайлбарласан ШУ-ны дүгнэлт гаргахад хараахан хэцүү байж болох ч, энэ мэтээр утга зохиолоос хүн олон зүйлийг олж авч чаддаг нь албан бусаар ч гэсэн батлагдсаар байна. Мэдээж хэдий гайхалтай роман байлаа гээд клиникийн өвчлөлийг анагаах ч гэдгиймуу, нэг эгоманиак нөхрийг гэгээнтэн болгож чадахгүй нь ойлгомжтой. Гэхдээ хамгийн гол санаа нь юу вэ гэхээр, утга зохиолын тусламжтайгаар, хүний л амьдрал болсон хойно тохиож болох алив зовлон бэрхшээлийг хөнгөлж, тайтгаруулж болдог юм шүү гэдэгт л байгаа юм аа…

Эх сурвалж: TIME сэтгүүл, Time off Books, 2016 оны 11 сарын 7 хүртэлх дугаар.

Сэтгэгдэлүүд ( 12)

  • michael kors purses - 2018/11/03

    I precisely desired to thank you very much yet again. I do not know the things I could possibly have followed in the absence of the entire ways discussed by you directly on this industry. It had been an absolute troublesome concern for me, however , coming across a new skilled strategy you processed the issue took me to leap for delight. Now i am grateful for your information and thus hope you really know what a powerful job you are always getting into training many others through your web page. I'm certain you haven't met any of us.

  • hermes handbags - 2018/11/03

    I wanted to jot down a word in order to thank you for those wonderful tips and tricks you are giving on this website. My incredibly long internet investigation has now been recognized with good quality insight to go over with my best friends. I would state that that many of us readers are rather fortunate to dwell in a notable network with many brilliant people with very helpful basics. I feel somewhat blessed to have discovered the webpage and look forward to tons of more fabulous times reading here. Thanks a lot again for everything.

  • michael kors outlet - 2018/11/02

    I simply wanted to construct a quick remark to thank you for some of the remarkable solutions you are showing on this site. My prolonged internet look up has at the end of the day been honored with awesome content to write about with my two friends. I would point out that many of us readers actually are rather endowed to exist in a fantastic network with many brilliant individuals with very helpful tips. I feel pretty grateful to have used your entire web site and look forward to tons of more exciting moments reading here. Thank you once again for a lot of things.

  • yeezy shoes - 2018/11/01

    I precisely wanted to thank you very much once again. I'm not certain the things I might have achieved in the absence of these tactics documented by you on such a concern. Completely was a real frightful condition in my opinion, but discovering your specialized approach you processed the issue made me to weep over joy. I'm happy for this support as well as have high hopes you find out what a great job you have been getting into educating others all through your web site. Probably you've never met any of us.

  • adidas gazelle sale - 2018/10/31

    Thank you a lot for providing individuals with remarkably wonderful opportunity to discover important secrets from this site. It is usually so terrific and full of a great time for me personally and my office acquaintances to visit your website at a minimum 3 times every week to read through the fresh issues you have. And definitely, I am also certainly astounded with the very good creative concepts served by you. Selected 4 ideas in this post are certainly the finest I've had.

  • adidas nmd runner - 2018/10/30

    I would like to show my appreciation to this writer for rescuing me from such a setting. Because of browsing throughout the world-wide-web and obtaining ways which were not beneficial, I was thinking my life was well over. Existing without the presence of strategies to the difficulties you have sorted out by means of your posting is a critical case, as well as ones that could have adversely damaged my career if I hadn't discovered your web blog. Your good talents and kindness in touching a lot of stuff was important. I don't know what I would've done if I hadn't discovered such a subject like this. It's possible to at this time relish my future. Thanks so much for this professional and amazing help. I will not think twice to recommend your blog post to anybody who should receive tips on this topic.

  • air jordan 11 - 2018/10/30

    I have to express my respect for your generosity in support of all those that absolutely need assistance with this one study. Your special dedication to getting the message along has been surprisingly advantageous and have encouraged somebody like me to reach their desired goals. Your own helpful hints and tips indicates a great deal to me and extremely more to my office colleagues. Many thanks; from each one of us.

  • yeezy boost 350 v2 - 2018/10/29

    I precisely wished to say thanks once more. I'm not certain what I would have carried out without the information contributed by you directly on my area. It absolutely was a very frustrating matter for me, however , viewing a new skilled avenue you handled that made me to leap with contentment. I will be thankful for the guidance and in addition have high hopes you are aware of a powerful job you have been getting into instructing most people with the aid of a site. Most likely you have never encountered any of us.

  • nike flyknit - 2018/10/28

    I not to mention my pals were actually studying the excellent tips and tricks located on your site while unexpectedly came up with an awful feeling I had not expressed respect to you for those techniques. The young boys became for that reason glad to learn them and have pretty much been taking advantage of them. Many thanks for really being very thoughtful and for figuring out certain amazing information most people are really eager to know about. Our honest apologies for not expressing gratitude to earlier.

  • nmd - 2018/10/27

    I wish to express my thanks to the writer for bailing me out of this particular circumstance. Just after surfing through the the net and seeing recommendations which were not beneficial, I assumed my life was over. Being alive without the presence of solutions to the problems you've sorted out all through the report is a crucial case, and ones that could have negatively affected my entire career if I hadn't encountered your blog post. Your primary natural talent and kindness in playing with every part was very helpful. I'm not sure what I would've done if I hadn't come across such a subject like this. I can at this moment look ahead to my future. Thanks for your time very much for your reliable and results-oriented guide. I will not be reluctant to refer your web site to any person who should receive recommendations about this problem.

  • authentic jordans - 2018/10/26

    Thank you a lot for providing individuals with an extremely remarkable chance to read critical reviews from here. It is often very pleasant and also jam-packed with amusement for me and my office mates to visit your website at a minimum three times per week to find out the newest guides you have got. Not to mention, I am also certainly fulfilled for the sensational tips you serve. Selected 4 tips in this posting are ultimately the most effective I have ever had.

  • michael kors outlet - 2018/10/25

    I'm commenting to make you understand what a excellent experience our princess went through reading through your web site. She noticed a wide variety of details, which include what it is like to have an incredible helping heart to let men and women clearly completely grasp various complicated things. You undoubtedly surpassed people's expectations. I appreciate you for offering such effective, trusted, informative and even unique tips on this topic to Mary.

Санал болгож байна

© 2018 | Ихнүдэн